GRAMER
DİZİNİ
-A-
a-I:
Alfabenin ilk harfi; a.
a. -dan,
346
a-II: Şaşma,
hatırlama, sevinme, acıma, üzülme, kızma gibi duyguları güçlendiren ünlem; aa!
a. , 266,
270
a-III:
Seslenme bildiren ünlem; a!
a. , 548
aabaat:
Mamur, imar edilmiş, bayındır, düzgün, düzenli.
aa. ,
554, 752
aaban-:
Abanmak, üzerine eğilmek.
aa. -an,
488
aa. -dı,
322
aa.
-dığı, 76
aabı kövser:
Hayat iksiri, hayat suyu.
aa. k. ,
654
aabıray: bkz.
aabray.
aa. ,
132, 354, 700, 762
aa. -ı,
354
aa. -ıñ,
354
aabray:
1. İtibar, nüfuz. 2. Şan, şöhret, ün, tanınma.
aa. , 354
aaca-:
Acılaşmak, acımak.
aa. -dı,
360
aacı: Acı.
aa. , 10,
18, 24, 136, 168, 224, 258, 288, 290, 334, 344, 384, 420, 464, 522, 528, 566,
568, 572, 614, 696
aa. -dır,
334
aa. -ını,
340
aa. -raak, 548
aa. -sam,
178, 180
aacımtık:
Acımsı, acımtırak.
aa. , 62,
590
aaç: Aç.
aa. , 60,
148, 522, 566, 570, 680, 716, 722
aaç garına:
Aç karna.
aa. g. ,
510
aaçgöz:
Tamahkâr, aç gözlü, haris.
aa. -ler,
632
aaçlık: Açlık.
aa. , 96
aa. -da,
566
aa. -dan,
764
aada: Ada.
aa. , 440
aa. -da,
440
aadam:
1. Adam, insan, herif. 2. Erkek.
aa. , 14,
24, 28, 32, 38, 80, 100, 126, 134, 136, 144, 170, 174, 176, 194, 210, 212, 240,
254, 264, 272, 282, 288, 290, 306, 324, 332, 342, 354, 374, 376, 378, 382, 386,
414, 434, 436, 438, 460, 476, 500, 508, 514, 516, 532, 534, 536, 546, 548, 560,
566, 572, 590, 600, 620, 630, 632, 642, 666, 668, 674, 700, 708, 728, 744, 750,
756, 764, 778, 794
aa. -a,
24, 34, 210, 218, 248, 258, 338, 352, 364, 372, 376, 386, 416, 478, 500, 508,
560, 762
aa. -am,
386, 414, 500
aa. -da,
136, 372, 386, 430, 536
aa.
-dadır, 176
aa. -dan,
248, 334, 364, 382, 656
aa. -dı,
702, 708
aa. -ı,
218, 502
aa. -ıñ,
128, 180, 212, 258, 384, 388, 412, 422, 460, 722, 738
aa. -lañ,
14, 220
aa. -lar,
24, 26, 54, 80, 174, 200, 202, 234, 242, 248, 280, 290, 334, 364, 374, 386,
392, 414, 436, 448, 472, 516, 590, 592, 628, 654, 656, 664, 718, 778
aa.
-lara, 232, 284, 298, 654, 692, 768
aa.
-lardan, 84, 362, 630
aa.
-ları, 64, 140, 234, 414
aa.
-larıñ, 14, 210, 500, 606
aa. -mı,
190
aa.
-mıkaam, 188
aa. -mız,
750
aa. -sam,
590
aa. -sı, 388, 642
aa. -sıñ,
264
aa. -sız,
724
aa.
bol-: 1. Büyümek, yetişmek, adam
olmak. 2. Akıllanmak, 188, 218, 540,
722
aa.
et-: Besleyip büyütmek, yetiştirmek, adam etmek, 286
aadam ayak sekmedik yer: İnsanın ayak basmadığı, insanın gelmediği yer; kuş
uçmaz kervan geçmez yer.
aa. a. s.
y. , 592
aadam doktorı:
Doktor.
aa. d. ,
48
aadam gara:
İnsanlar, adamlar, halk.
aa. g. ,
262, 716
aadamıı:
İnsanoğlu, insan.
aa. -nı,
178, 180
aa. -nıñ,
292
aadamkäärçilik (TDS. aadamkärçilik): İnsanlık, insanî olma, insanseverlik.
aa. , 340
aadam oğlı:
İnsanoğlu, insan.
aa. o. ,
118, 180, 234, 304, 334, 362, 706
aadamzaat:
İnsanlık, insanlık âlemi.
aa.
-(d)a, 260, 382
aadat:
1. Gelenek, âdet. 2. Alışkanlık, huy.
aa. , 96,
132, 730
aa. -a,
604
aa. -ça,
386
aa. -dan,
778
aa. -ı,
24, 666, 706
aa. -ıça,
498
aa. -ıña,
426
aadatdan daşarı:
Olağanüstü.
aa. d. ,
778
aadık-: Alışmak.
aa.
-(ğ)dı, 510
aağ-:
1. Aşmak. 2. Ağmak, yükselmek.
aa.
-aaysa, 532
aa. -an,
758
aa. -dı,
728
aağa:
1. Ağabey. 2. Amca. 3. Ağa, bey.
aa. , 10,
180, 510, 570, 736, 746, 764, 784, 786
aa. -lar,
798
aa.
-larıñ, 762
aa. -m,
108, 110, 498, 542, 644, 650, 732, 764
aa. -mıñ,
640
aa. -sı,
694, 778
aa.
-sını, 758
aa. -dı,
360
aağar-:
1. Ağarmak. 2. Solmak.
aa. -an,
402
aa.
-annı, 126
aa.
-ıbersin, 180
aa. -ıp,
668
aa. -yaa,
532
aa.
-yaar, 450
aağaran:
Ayranı andıran, mayalanmış, köpüklü deve sütü.
aa. , 376
aağart-:
1. Ağartmak. 2. Soldurmak.
aa.
-(d)ıpdı, 32
aa. -sa,
168
aağdar-:
Devirmek, yıkmak.
aa. -ıp,
590
aağdık:
Fazla, aşırı, aşkın.
aa. , 736
aağdır-:
Tıka basa/tıklım tıklım doldurmak.
aa.
-ardılar, 688
aağı:
Ağlama, ağlayış.
aa. , 26
aağıl: Ağıl.
aa. -ı ,
614
aa. -ına
, 616
aa. -ını
, 666
aağır-:
Ağrımak.
aa. -dı,
384
aa. -maz,
422
aa.
-yaar, 450
aağla-:
Ağlamak.
aa. -an,
798
aa. -ap,
288, 622, 630
aa. -dı,
172, 528
aa. -ma,
8, 24, 220, 222, 226, 568, 578
aa.
-maayın, 222
aa. -mak,
28
aa.
-makdan, 96
aa. -sañ,
622
aa. -sın,
26, 222
aa. -yaa,
18
aa.
-yaan, 116, 222, 226
aa.
-yaar, 226, 562
aağlat-:
Ağlatmak.
aa.
-(d)yaar, 210
aa. -ma,
328, 330
aah: Ah,
inleme, sızlama.
aa. -ı,
746
aa.
-ıdır, 562
aa. -ıma,
56
aa. -ını,
776
aa. -lı,
570
aah çek-: Ah
çekmek, feryat etmek, çığlık atmak.
aa. ç.- ,
106, 184
aahı naala:
Yakınma, şikâyet, inleme, sızlama.
aa. n. ,
208, 220
aahır:
Nihayet, sonunda, artık.
aa. ,
146, 266, 430, 496, 552, 554, 558, 602, 688, 730
aa. -da,
380, 680, 766
aa.
-ında, 740
aahırı:
1. Artık, nihayet, sonunda. 2. Daha.
aa. , 46,
98, 304, 308, 384, 436, 472, 500, 556, 572, 630, 694, 746, 758
aahırıım: bkz.
aahırı.
aa. ,
146, 218
aahırsoñam (<
aahırsoñı hem): Sonunda da, en
sonunda da.
aa. , 250
aahırsoñı:
En sonunda, nihayet.
aa. ,
322, 496, 498, 738
aahır soñı: bkz.
aahırsoñı.
aa. s. ,
738
aa-hoov: Ah,
yazık!
aa.-h. ,
740
aak: Ak, beyaz.
aa. , 14,
18, 30, 32, 36, 48, 50, 66, 68, 88, 94, 104, 106, 128, 136, 144, 150, 166, 182, 192, 194, 196, 202, 204,
216, 228, 232, 236, 258, 260, 262, 276, 280, 288, 290, 292, 294, 302, 320, 322,
324, 326, 340, 342, 346, 348, 350, 356, 360, 374, 378, 394, 396, 398, 402, 416,
428, 434, 440, 444, 450, 452, 476, 478, 480, 484, 494, 498, 512, 518, 520, 528,
530, 532, 534, 540, 542, 550, 560, 564, 568, 576, 606, 608, 610, 616, 620, 640,
660, 668, 670, 672, 682, 690, 692, 702, 706, 712, 716, 718, 728, 740, 748, 772,
782, 784, 796
aa.
-(ğ)a, 340
aa.
-(ğ)ı, 36, 210, 530, 554
aa.
-(ğ)ın, 434
aak altın:
Pamuk.
aa. a. ,
36, 302, 376, 396, 604, 670
aakbilek: Ak
bilekli; sevgili.
aa. -(ğ)i
, 322
aa.
-(ğ)im , 204
aakca:
Beyazımsı, akça.
aa. , 14,
82, 100, 102, 180, 274, 308, 404, 440, 478, 694
aakcar-:
Ağarmak, beyazlaşmak.
aa. -ıp,
240
aak halva:
Ak helva.
aa. h. ,
584
aakla-:
Aklamak; bir kişinin suçsuz olduğunu ispatlamak.
aa. -ap,
444
aa.
-dılar, 250
aaklar:
Sovyetler Birliği yeni kurulduğu zaman, Sovyet askerlerine karşı savaşan
muhafız birlikleri.
aa. ,
742, 770
aa. -ıñ,
770, 782
aaklık:
1. Aklık, beyazlık. 2. Ücret.
aa.
-(ğ)mızı, 720
aa.
-(ğ)na, 152
aa. ,
500, 760
aakmaaya:
Beyaz dişi deve.
aa. , 400
aak paataa:
Hayır dua.
aa. p. ,
504
aak paataa ber-:
Hayır dua etmek, birinin iyiliğini istemek, başarmasını dilemek, yolunun açık
olmasını arzulamak.
aa. p.
b.- , 308, 320, 376
aak paatışaa:
Ak padişah; 1916 Ekim devrimine karşı mücadele eden çar, han.
aa. p. ,
590, 684, 700, 760, 772
aaksakal (<
aaksakgal): İhtiyar, yaşlı.
aa. -am,
86
aaksovult:
Akçıl, akça, beyazımsı.
aa. , 698
aak yürek:
Namuslu, dürüst.
aa. y. ,
796
aak yürekli:
Namuslu, dürüst, temiz kalpli, iyi niyetli.
aa. y. ,
252, 362, 414, 418, 500, 680
aal-I: Al,
kırmızı.
aa. , 34,
124, 182, 198, 210, 256, 260, 300, 318, 328, 346, 442, 452, 466, 478, 534, 538,
560, 562, 608, 748, 752, 790, 792
aa. -ı,
16, 530
aa. -ına,
762
aal-II:
1. Hile. 2. Cin, peri.
aa. -a,
492, 772
aa. -dı,
166
aa. -ına,
704, 774
aala:
1. Ala, alacalı. 2. Elâ. 3.
Değişik, türlü, çeşitli.
aa. , 16,
36, 40, 48, 72, 86, 146, 176, 210, 214, 234, 236, 282, 292, 484, 506, 530, 598,
614, 628, 686, 712, 758
aa. -sın,
170
aalabeder:
Alaca, rengârenk, renk renk.
aa. , 84
aala bööle:
Yalnız, ancak, sadece, tek, sırf.
aa. b. ,
596
aala gııkılık:
Gürültü, velvele.
aa. g.
-(ğ)ından, 718
aala ınsaan:
Çeşitli/değişik değişik insan.
aa. ı. ,
210
aala muula:
Ala bula, alaca bulaca, allı pullu.
aa. m. ,
86 ,712
aalasamsık:
Bön, aptal.
aa. , 746
aa. -mı,
764
aala samsık:
bkz. aalasamsık.
aa. s.
-mı, 764
aalasarmık:
Karışık, bulanık.
aa. , 442
aalasmaan:
Gök yüzü, gök.
aa. -a,
306, 448
aa. -dan,
204
aa. -ıñ,
140
aala şovhun:
Gürültü, velvele.
aa. ş. ,
762, 792
aala zenzele:
Gürültü, patırtı.
aa. z. ,
700
aalda-:
Aldatmak, yalan söylemek.
aa. -ap,
382
aa. -cak,
646
aa. -mak,
402
aa. -yaar,
780
aaldan-:
Aldanmak.
aa. -an,
450
aa.
-anmışın, 774
aa. -ıp,
98, 428
aa. -ma,
150
aa.
-masın, 704
aaldav:
Aldatma, hile.
aa. -a,
222
aalıı cenaap:
Efendi, bey.
aa. c.
-(b)a, 784
aa. c.
-(b)ından, 702
aa. c. ,
700, 702, 760, 766, 788
aa. c.
-lar, 724
aalım: Alim,
bilgili, bilgi sahibi.
aa. , 34,
188, 270, 306, 590
aa. -ı ,
266
aal(ı)n:
1. Alın. 2. Ön, öndeki.
aa.
-ında, 344, 742
aa. -ıñ,
82, 84
aa. -ıña,
376
aalöyme:
Alyazma, kırmızı başörtüsü.
aa.
-(ä)äñ, 46
aal-petinden al-: Isırmak, dalamak.
aa.-p.
a.- , 740
aal şapak:
Al şafak, kızıl şafak.
aa. ş. ,
122, 180, 228, 286, 434, 480, 488
aal şeraap:
Kırmızı şarap.
aa. ş. ,
410, 418
aamat:
İyi/değerli vakit, uygun zaman.
aa. , 746
aamatlı:
Elverişli, uygun, müsait, münasip.
aa. , 32,
728, 732, 736, 750
aanna: Cuma.
aa. , 782
aañ: 1. Fikir, düşünce, mantık. 2. İdrak, kavrama, sezme. 3. Akıl, zekâ.
aa. , 78, 80, 188, 286, 402
aa. -dan,
188
aa. -ı,
360
aa. -ım,
232
aa. -ına,
708
aa.
-ından, 78
aañ-:
1. Anlamak, kavramak. 2. İdrak etmek, şuuruna varmak.
aa.
-amook, 442
aa. -an,
314
aa. -ar,
108, 230
aa. -ıp,
552, 692
aa.
-madı, 358
aa.
-mayaar, 104
aa.
-mayaar mı, 56
aa. -maz,
290
aa. -sa,
734
aa.
-yaan, 214, 218
aa.
-yaarın, 438
aa. -yaar
mı, 46
aañ bilim:
Aydınlatma, eğitim.
aa. b.
-li, 388
aañla-:
Anlamak, kavramak, (mana) çıkarmak.
aa. !,
592
aañlı:
Anlayışlı, ferasetli, zeki.
aa. ,
212, 272, 772
aañsız:
Sayısız.
aa. , 152
aañşır-:
Tanımak, bilmek, farketmek, anlamak.
aa. -ıp,
632
aa. -madım, 432
aapala-: Çok
sevmek, el üstünde tutmak.
aa. -ap ,
514
aapat:
1. Dert, belâ. 2. Felâket, âfet. 3. Kötü şey.
aa. , 14,
680
aa. -dan,
8
aa. -dır,
152, 558
aa. -ı,
776
aa.
-ından, 304
aa. -lı,
18, 488, 668, 748, 792
aapı tupaan:
1. Kasırga, fırtına, deprem. 2. Kavga, gürültülü kavga.
aa. t. ,
26
aa. t.
-ı, 514
aar: 1. Öç, intikâm. 2. Ar.
aa. , 10,
134, 188, 190, 586, 746
aa. -ı,
524, 690, 724, 726
aa.
-ımızı, 590
aa. -ın,
18
aa. -ını,
748
aa.
-ıñdan, 510
aar-:
Yorulmak.
aa. -dı,
258
aa. -ma,
204, 420
aa. -mak,
422
aara: Ara, aralık, mesafe.
aa. , 474
aa. -a
664, 780
aa.
-amız, 396, 724, 750
aa.
-amıza, 112
aa.
-amızıñ, 296
aa. -anı,
70, 204, 206, 284, 506, 522, 632, 694
aa.
-daakı, 426
aa.
-larmız, 364
aa. -sı,
40, 716, 748
aa. -sında,
86, 312, 778
aa.
-sından, 58, 72, 310, 380, 526, 712
aa.
-sını, 44
aara-:
1. Aramak. 2. Özen göstermek, titiz davranmak.
aa. -ap, 556, 558
aa. -dı, 654
aaraanı aç-:
1. Uzaklaşmak. 2. Ayrılmak.
aa. a.- ,
204, 284, 506, 522, 632, 694
aarada:
1. Arada sırada, bazen. 2. Son günlerde, yakında, yakın zamanlarda.
3. Arada, ortada.
aa. -da,
86, 126, 128, 132, 146, 148, 150, 192, 264, 266, 306, 314, 322, 362, 430, 610,
666, 670
aaralık:
1. Aralık, mesafe. 2. Herkese âit, umumî.
aa.
-(ğ)ıñ, 706
aa. ,
482, 706
aaram:
Rahat, huzur.
aa. , 42,
282
aaram tap-:
Sakinleşmek, yatışmak, rahatlamak, huzur bulmak.
aa. t.- ,
550, 566, 730
aarğın:
Yorgun, bitkin.
aa. , 60,
216, 654, 664, 768
aarğınlık:
Yorgunluk, bitkinlik.
aa.
-(ğ)ı, 610
aa. , 244
aarlı: Öçlü,
intikamlı.
aa. ,
766, 776
aarmaaveri:
Kolay gelsin!
aa. ,
318, 422
aar naamıs:
Şeref, onur, yüz akı, namus, itibar.
aa. n. ,
4, 6, 504, 520
aasuuda: 1. Sakin, dingin. 2. Rahat.
aa. , 14,
64, 258, 266, 360, 514, 516, 540, 682, 790
aasuudalık:
Sükûnet, sakinlik, dinginlik.
aa. , 612
aasuuda uukı:
Sakin/rahat uyku.
aa. uu. ,
66
aaş-: Aşmak,
geçmek.
aa. , 640
aa.
-ansoñ, 640
aa. -ar,
586
aa. -dım,
610
aa. -ıp,
100, 288, 390
aa.
-ıpdır, 498
aa.
-yaan, 520
aaşa aaşa:
Aşa aşa.
aa. aa. ,
120
aaşık:
Sevdalı, âşık.
aa.
-(ğ)a, 650
aa. -(ğ)ı, 60, 372, 416, 418
aa.
-(ğ)ın, 228
aa.
-(ğ)ına, 170, 448, 472
aa.
-(ğ)ıñ, 78, 328, 776
aa.
-(ğ)nıñ, 170
aa. ,
100, 196, 252, 280, 282, 320, 328, 350, 416, 472, 474, 490, 602, 608, 764
aa. -lar,
28, 228, 268, 364, 422
aa.
-laram, 164
aa.
-lardan, 134
aa.
-ları, 108
aa.
-larıñ, 106
aa.
-larnıñ, 536
aa.
bol-: Sevdalanmak, âşık olmak, 40, 102, 104, 110, 428, 646
aaşıklık:
Sevdalılık, âşıklık.
aa.
-(ğ)ıñ, 320
aaşır-:
Nakletmek, geçirmek, aşırmak, kaydırmak.
aa.
-yaar, 412
aaşır at-:
Takla tamak.
aa. a.- ,
160
aaşırım: Dağ
geçidi, geçit.
aa. -lar,
572
aat: Ad,
isim, nam.
aa.
-(d)a, 282, 384, 702
aa. -(d)ı
30, 64, 80, 100, 102, 120, 136, 152, 208, 210, 228, 376, 384, 430, 442, 470,
574, 582, 604, 606, 658, 682, 710, 718, 722, 724
aa. -(d)ım, 746
aa.
-(d)ıma, 330
aa.
-(d)ımdan, 784
aa.
-(d)ın, 6, 14, 574
aa.
-(d)ına, 416, 650, 720, 722, 732
aa.
-(d)ınam, 210
aa.
-(d)ında, 682
aa.
-(d)ından, 696, 730, 748, 750, 786, 792
aa.
-(d)ını, 14, 60, 194, 284, 372, 380
aa.
-(d)ıñ, 254, 490, 680, 796
aa.
-(d)ıña, 76, 110, 180, 280, 282, 292, 294, 370, 416, 418, 472, 474, 776
aa.
-(d)ıñdan, 28
aa.
-(d)ıñı, 238, 480
aa.
-(d)ıñız, 488
aa. , 68,
118, 378, 466, 536, 548, 680, 694, 722
aa.
-ları, 798
aa.
-larını, 778
aataş: Ateş.
aa. -dı,
570, 656
aa. -ı,
634
aat dak-:
1. Ad koymak, ad vermek, adlandırmak.
2. Lâkap takmak. 3. Uygun görmemek.
aa. d.- ,
228, 298, 580, 704, 762
aatlı: 1. Adlı, isimli. 2. Meşhur, ünlü, şanlı, tanınmış.
aa. ,
138, 416, 566, 680, 778, 796
aa. -dan,
384
aatsız:
Adsız.
aa. , 100
aav: Av.
aa. ,
326, 712
aa. -a,
162, 326, 634
aa. -lı,
308
aa. -un,
350
aava-: Acımak,
acı vermek, ağrımak.
aa. -ap,
638, 640
aa. -dı,
384
aavaara:
Avare, serseri.
aa. , 278
aavçı: Avcı.
aa.
-(a)a, 506
aa. ,
114, 324, 326, 350, 506, 508, 522
aa. -dan,
506
aa. -ıñ,
506
aa.
-larña, 426
aavı: Zehir,
ağı.
aa.
-ları, 304
aa.
-(u)sı, 40, 302, 582
aavla-:
1. Avlamak. 2. İzlemek, izine düşmek.
aa. -ap,
242
aa. -maz,
340
aa.
-yaar, 182
aavun-:
1. Acı çekmek, ağrı duymak. 2. İncinmek, kırılmak, gücenmek.
aa. -an,
484
aa. -ıp,
704
aay: 1. Ay. 2.
Ay; yılın on iki ayından her biri.
aa. , 30,
40, 42, 44, 56, 68, 70, 114, 118, 144, 190, 202, 232, 236, 280, 282, 294, 320, 326, 364, 438, 446, 460, 478,
488, 494, 526, 574, 586, 590, 592, 606, 608, 648, 686, 718, 744, 764
aa. -a,
68, 70, 198, 232, 408, 428, 514, 748
aa. -am,
232, 350, 412, 456
aa. -dan,
350, 364, 536, 636
aa.
-danam, 782, 792
aa. -ça,
68
aa. -da,
34, 408, 468, 588, 754
aa. -dıñ,
536
aa. -dır,
474
aa. -ı,
60, 72, 108, 170, 232, 292, 438, 526
aa. -ını,
474
aa.
-ınıñ, 712
aa. -ıñ,
68, 238, 322, 346, 408
aa.
-ıñam, 662
aa. -lı,
70, 246, 292, 364, 432, 512, 594, 712
aa. -sız,
44, 46, 128
aaya: Aya,
avuç içi.
aa. , 94
aa. -am,
602
aa. -ama,
602
aa.
-amda, 602
aa. -amı,
608
aa. -lar,
608
aa. -sı,
94, 96, 468, 564
aa.
-sına, 94, 450, 598, 600
aa.
-sında, 70, 94, 96, 618, 640
aaydıñ:
1. Aydın, aydınlık. 2. Açık, belli, anlaşılır.
aa. , 14,
138, 202, 228, 254, 298, 346, 366, 376, 428, 488, 540, 548, 606, 638, 718, 736,
754, 784
aa. -mı,
754
aaydıñlık:
Aydınlık.
aa. , 56
aaylaap: ...
aydır, ... aydan beri.
aa. ,
136, 306, 510
aaylık:
Aylık, maaş.
aa. -(ğ)ı, 336
aayna:
1. Cam. 2. Ayna. 3. Pencere.
aa. ,
392, 436, 550, 572, 618
aa. -a,
76, 552
aa.
-amdan, 46
aa. -amı,
44
aa.
-amızdan, 94, 320, 326
aa. -anı,
76, 444
aa.
-anıñ, 552
aa. -añ,
220, 606, 618
aa. -añı,
186
aa.
-añızı, 108
aa. -da,
130
aa. -dan,
188, 206, 768, 774
aa. -lañ,
178, 716
aa. -sı,
76, 190
aa. -sında,
400
aa.
-sından, 452, 560
aa.
-sını, 486, 568
aaynağonç:
Parlak konçlu, rugan konçlu (çizme).
aa. , 734
aay şöhlesi:
Ay ışığı, mehtap.
aa. ş. ,
484
aaytım:
Belli büyüklükteki yer, meydan, alan.
aa. -da,
162
aa.
-daakı, 24
aa.
-ında, 266
aa-yuu: Eey,
heey!
aa.-y. ,
254
aaz: 1. Az. 2.
Eksik.
aa. , 70,
78, 94, 206, 216, 218, 244, 250, 354, 382, 404, 428, 486, 516, 628, 638, 658,
680, 706, 750, 754
aa. -am, 512
aa. -da,
382
aa. -dır,
570
aaz-: Azmak,
ahlâkı bozulmak, baştan çıkmak.
aa. -an,
12, 732, 736, 770
aa.
-anlar, 744
aa.
-ıpdır, 720
aazacık:
Azıcık, biraz, birazcık.
aa. ,
500, 552, 580
aazal-: Azalmak,
eksilmek.
aa. -dı,
274, 314, 362, 474
aa.
-dıkça, 512
aa. -ıp,
244, 416
aa.
-yaan, 132
aa.
-yaar, 450
aazaş-: Yolunu
kaybetmek, şaşırmak, yoldan çıkmak.
aa. -aay,
352
aa.
-aaysañ, 326
aa. -an,
226, 338, 782
aa.
-anñı, 140
aa. -dım,
262, 320
aa. -ıp,
500
aa. -sam,
142
aa. -sañ,
510
aazda käände:
Az çok.
aa. k. ,
382
aazğın:
Azgın.
aa. -lar,
794
aazık: Azık,
yiyecek, iaşe.
aa.
-(ğ)a, 750
aa.
-(ğ)am, 764
aa.
-(ğ)ı, 764
aa.
-(ğ)ıñ, 782
aa. , 170
aa. -sız,
352
aazından:
Hiç olmazsa, en azından.
aa. , 762
aazlık:
Azlık.
aa.
-(ğ)ına, 720
abadaan:
Mamur, imar edilmiş, bayındır.
a. , 148
Abadan: Kişi
adı.
A. , 16
abdaal:
Derviş.
a. -a ,
412
abır zabır:
Küfür, ağır söz.
a. z.
-sız, 704
Abram Kolbasa:
Kişi adı.
A. K. ,
716
Abram Kolbasañka: Yer adı.
A. K. -a,
716
acaayıp:
1. Görkemli, muhteşem, depdebeli.
2. Mükemmel, şahane, enfes, çok iyi,
çok güzel.
a. , 412,
466, 518, 728, 790
acal: Ecel,
ölüm.
a. , 24,
152, 208, 584, 800
a. -am,
724
a. -ıñ,
260, 412
acap: bkz.
acaayıp.
a. , 62,
84, 118, 136, 358, 374, 412, 448, 538, 560, 564, 636, 638, 640, 644, 688, 694
aç-: 1. Açmak. 2.
Keşfetmek. 3. Yazmak, sermek
(sofra vb.).
a. !,
478, 564, 570
a. -alı,
158, 242
a. -an,
96, 214, 300, 372, 456, 500, 748
a. -anda,
468, 534
a. -ar,
586, 598, 600
a.
-arlar, 152
a. -ayın,
276, 490
a. -cak,
192, 656
a. -dı,
44, 66, 120, 122, 194, 206, 258, 312, 324, 356, 394, 454, 466, 476, 506, 552, 582,
608, 610, 632, 648, 694, 730, 754, 758, 800
a. -dık,
602
a.
-dılar, 774
a. -dım,
188, 262, 412, 456
a.
-ıınçaa, 206
a.
-ıınçaam, 206
a. -ıñ,
62, 82
a. -ığı,
250
a. -ığıñ,
352
a. -ığnı,
292
a. -ıp,
26, 44, 46, 70, 82, 106, 114, 126, 144, 160, 166, 178, 194, 206, 240, 242, 256,
284, 314, 318, 358, 360, 362, 448, 658, 682, 748, 778
a.
-ıpdır, 80, 590, 746
a. -ma,
694
a.
-maağa, 478
a. -maan,
622
a.
-maankaa, 168
a. -madı, 196
a. -mağı,
54, 80
a. -mak,
656, 658, 754
a.
-masın, 62
a. -maz,
78
a. -sa,
448
a. -sañ,
126, 798
a. -sın,
478
a.
-yaalar, 408, 410
a. -yaan,
284, 346, 372, 404, 476, 480, 656
a. -yaar,
28, 204, 252, 364, 372, 416, 518, 700, 752
aç açaan:
Gizlenmeyen, açık, apaçık.
a. a. ,
158
açar:
Anahtar.
a. , 242,
674
a. -ı,
150, 152
a. -ın,
240
a. -lar,
150, 152
a. -nı,
626
açık:
1. Açık. 2. Temiz, saf, duru.
a. , 34,
48, 82, 84, 178, 190, 218, 220, 230, 408, 418, 444, 484, 640, 642, 768, 774
a. -dı,
688
a. -dır,
352
açık alınlı:
Açık alınlı.
a. a. ,
698
açık yürekli:
Açık kalpli, iyi kalpli.
a. y. ,
382
Açıl: Kişi
adı.
A. , 250
A. -a,
250
A. -ı,
250
A. -ıñ,
250
açıl-:
1. Açılmak. 2. Parlamak, aydınlanmak.
a.
-aaysa, 302
a. -an,
316, 478, 700
a. -anda
102, 104, 314, 686
a. -ar,
236
a. -ar
mı, 732
a. -cak mı,
424
a. -dı,
122, 146, 272, 322, 362, 376, 466, 702, 800
a.
-dıkça, 58
a. -ıp,
714
a. -maz,
780
a. -maz
mı, 686
a. -sın,
30
a. -yaan,
34, 238, 432, 434, 478
a.
-yaandır, 158
a. -yaar,
178, 408
Açıl Gurban:
Kişi adı.
A. G. -ı,
250
A. G.
-ıñ, 250
açıl(ı)ş:
Açılış.
a. -ın,
198, 478
açış: Keşif,
buluş.
a. -a,
142
a. -lar,
426
adaaca:
Sessiz, sessizce, yavaş, ağır, yavaşça.
a. , 736
adaalat:
Adalet, doğruluk, hak.
a. , 170, 386, 416, 466
a. -a,
680
a. -ı,
384
a. -ıñ,
302, 380, 470
adaalatlı:
Adaletli, âdil.
a. , 470
adaalatsız:
Adaletsiz, haksız.
a. , 26,
386
adıl:
Adaletli, âdil, insaflı.
a. , 100,
138, 210, 234, 306, 356, 382, 386, 408, 470, 518, 520, 522, 632, 638, 654, 720,
724, 764, 796
adıllık:
Adaletlilik, âdillik, insaflılık.
a. , 354,
386
adılsızlık:
Adaletsizlik, haksızlık.
a. , 354
adyutant:
Yaver.
a. , 702,
704, 726, 760
a. -ını,
700
a. -ıñ,
702, 726, 760
agranom: bkz.
agronom.
a. , 658,
660, 664
agronom:
Tarım uzmanı.
a. , 316,
656, 662, 664
a. -a,
662, 664
a. -am,
656
a. -ıñ,
656
ağaç:
1. Ağaç. 2. Tahta.
a. -(c)a,
18
a. -(c)ı,
340, 646
a. -(c)ına, 16, 80
a.
-(c)ından, 18
a. , 80,
134, 146, 444, 526, 588, 614, 646, 652
a. -dan,
524
a.
-dandığını, 302
a. -lañ,
712
a. -lar,
38, 442
a.
-lardan, 26
a. -ları,
234
a.
-larıñ, 434, 732, 758
ağın:
1. Bütün, hep. 2. Baştan başa, baştan
aşağı.
a. , 584,
590, 596
ağır:
1. Ağır. 2. Zor, güç, sıkıntılı.
a. , 94,
162, 190, 200, 202, 226, 252, 262, 264, 272, 436, 458, 520, 572, 720, 776
ağız: Ağız.
a. , 700
a. -am,
326
a. -da, 98, 100, 776
a.
-dadıñ, 538
a. -ları,
576
ağ(ı)z: bkz.
ağız.
a. -ı,
588, 710
a. -ıma,
72
a. -ın,
126, 256, 372, 448, 476, 590, 602, 648
a. -ına,
166
a. -ında,
534, 638
a.
-ından, 568, 586
a. -ını,
96, 576, 660, 740
ağızda aş gatıkla-: Dilde her şeyi kolay göstermek; lâfla peynir gemisi yürütmek.
a. a. g.-
, 98, 100
ağral-:
1. Ağırlaşmak, ağırlığı artmak. 2.
Ciddîleşmek.
a. -an,
762
a. -ıp,
192
ağram:
Ağırlık.
a. , 512
a. -ıça,
496
a. -ına,
356
a. -ıñça,
496
ağram sal-:Basınç
yapmak, ağırlık vermek.
a. s.- ,
200
ağramsız:
Ağır değil, hafif.
a. , 540
ağras:
1. Ağır başlı, oturaklı. 2. Ağır,
yavaş, yavaşça.
a. , 136,
200
ağraslık:
Ağır başlılık.
a. , 360
ağsak:
Aksak, aksayan, topallayan.
a. , 10
ağsakla-:
Aksamak, hafifçe topallamak.
a. -ap,
10
ağşam:
1. Akşam. 2. Gece.
a. , 28,
68, 80, 82, 106, 108, 130, 170, 224, 246, 286, 292, 304, 328, 350, 352, 364,
408, 420, 472, 512, 626, 694, 702, 712, 742, 752, 756, 768, 800
a. -a,
510
a. -am,
250, 480
a. -ı,
564
a. -ında,
412
a. -ınıñ,
712
a. -ıñ,
148, 420
a. -ları,
594
a.
-larıñ, 432
ağşamaara:
Gün batımı, akşamleyin, akşam üzeri.
a. , 192,
588, 602
ağşam säher:
Sabah akşam, sürekli, daima.
a. s. ,
498
ağtar-:
1. Aramak. 2. Karıştırmak. 3. Kollamak.
a. ,
14
a. -an,
170, 736
a. -ıp,
28, 74, 98, 146, 170, 494, 558, 586, 592, 644, 746
a. -maan,
510
a. -sa,
228
a.
-sañam, 160
a. -yaar,
40
ağtık:
Torun.
a.
-(ğ)ımıñ, 548
a.
-(ğ)ından, 312
a. -ları,
216
ağza-:
Anmak, bahsetmek, zikretmek, söz etmek, ima etmek.
a. -ap,
316
a. -dı,
798
a. -dık,
600
a. -maan,
214, 218
ağzın hatap yaalı aç-: Ağzını genişçe/iyice açmak.
a. h. y.
a.- , 126
ağzı tağam tap-:
Bir şeyden lezzet almak, faydalanmak.
a. t. t.-
, 588
ah: Ah, vah,
aman, heyhat, yazık!
a. , 8,
74, 84, 104, 108, 184, 222, 324, 446, 460, 636, 696
Ahal: Yer
adı.
A. , 602
ahmır: Ham
hayal, gerçekleşmesi zor amaç.
a. , 436
a. -da,
730
a. -ıñ,
414
ahmırlı:
İstediğini elde edemeyen, amacına ulaşamayan, muradına eremeyen.
a. , 312,
730
ahvaal:
Durum, hâl.
a. , 58,
94
a. -da,
316
a. -dan,
18
a. -ı,
46, 56, 104, 332, 572, 690
a. -ıma,
10
a.
-ımdan, 108
a. -ımı,
8
a. -ıñ,
262, 430, 662
a.
-ıñdan, 230
ahvaalat:
Hadise, olay.
a. -ı,
180
ajdar:
Ejderha.
a. , 540
ak-: Akmak.
a.
-aaysa, 298
a. -an,
530
a. -anda,
316
a. -ar, 236, 298, 350, 526
a. -ayın,
42, 652
a. -dı,
448, 452, 456, 602
a. -ıp,
162, 164, 192, 452, 454, 458, 598, 606, 636, 638, 666, 736, 780
a.
-ıpdır, 582
a. -ma,
108
a.
-maayın,, 108
a.
-masam, 78
a.
-masın, 236
a.
-mayaar, 460
a.
-mayaarsıñ, 80
a. -sın,
120, 252
a. -yaa,
604
a. -yaan,
150, 298
a. -yaañ,
486
a. -yaar,
558
a.
-yaardı, 252
akaaba: Akar
su, ırmak, nehir.
a. , 558
a. -dan,
520
akaanda dökään:
Karmakarışık.
a. d. ,
758
akar suv:
Akar su.
a. s. ,
498
akatsiya:
Akasya.
a. , 452
Ak Belarus Tokayı (< Ak Belorus Tokayı):
Beyaz Rusya Ormanı.
A. B. T.
, 798
akgınlı:
Akıcı.
a. , 268
akıl: Akıl.
a. , 60,
100, 112, 144, 286, 336, 382, 492, 504, 664
a. -a,
298, 390
a. -dan,
144
a. -dır,
266
a. -ı,
212, 360, 492, 506
a. -ım,
724
a. -ına, 638
a. -ını,
362
a. -ıñ,
136
a. -na,
100, 424
a. -nı,
222
ak(ı)l: bkz.
akıl.
a. -a,
454
a. -ı,
382, 412, 582, 668
a. -ıdır,
336
a. -ımı,
58
a. -ına,
152
a. -ıñ,
700
a. -ıñı,
648
akıl ber-:
Akıl vermek, öğüt vermek, yol göstermek.
a. b.- ,
188, 384, 390
akıldaar:
Mütefekkir, fikir adamı, düşünür.
a. , 344,
380, 382, 412
akıllı:
Akıllı, zekî.
a. , 104,
336, 338, 384, 760
a. -ım,
152
a. -ınıñ,
336, 340
a. -sam,
512
akıl övret-:
Akıl vermek, yol göstermek.
a. ö.- ,
760
akılsız:
Akılsız, budala, ahmak, aptal.
a. -a,
390
akım:
1. Akıntı, akım. 2. Yol, yöntem, metot.
a. -a,
426, 694
a. -ına,
510
a. -ıñ,
700
a.
-larıñ, 698
a. -lı,
372, 376, 468
akış: Akma,
akış.
a. -ına,
608
aklına aylan-:
Aklı başına gelmek, hatasını anlamak.
a. a.- ,
152
akmak:
Budala, ahmak, aptal.
a. -(ğ)ı,
780
a.
-(ğ)ıñ, 336, 338, 340
a. , 310,
338, 390, 700, 716
Aknur: Kişi
adı.
A. , 684,
690
akselbant:
Yaver kordonu.
a. -ını ,
700
al-: 1. Almak. 2. (Yol) almak. 3. Kabul etmek. 4. Alıp gitmek.
a. !, 12,
16, 110, 260, 452, 562, 580, 640, 642, 774
a.
-aağada, 338
a.
-aaycak, 582
a.
-aayğınıñ, 432
a.
-aayın, 710, 772
a. -aayıñ,
712
a.
-aayıp, 740
a.
-aaymak , 104
a.
-aaymalı, 720
a. -an,
16, 34, 42, 68, 124, 214, 298, 400, 494, 530, 568, 644, 736, 764, 784, 786,
790, 798
a. -anda,
18, 72, 132, 554, 568, 586, 690
a.
-andan, 684
a. -anı,
556
a.
-anımı, 72
a.
-anmışın, 616, 738
a. -ar,
72, 144, 214, 422, 580, 666, 748
a. -ardı,
688
a.
-ardım, 332, 384
a. -arın,
506
a. -arıs,
578, 590, 780
a.
-arlar, 10, 146, 664, 720
a.
-arsıñ, 580, 690, 697
a. -cak,
124, 278, 424, 500, 524, 658, 660, 762, 764, 770
a. -cak
mı, 726
a. -dı,
32, 36, 58, 84, 102, 136, 172, 302, 304, 324, 328, 356, 372, 388, 506, 532,
552, 554, 570, 608, 636, 640, 646, 648, 696, 706, 708, 712, 724, 730, 738, 740,
742, 744, 748, 764, 768, 770, 784, 790, 792, 798
a.
-dığna, 70
a. -dık,
330, 774
a.
-dılar, 146, 784
a. -dım,
134, 344, 428, 456, 616, 672, 684
a. -dıñ,
104, 110
a. -ğın,
10
a. -ıber,
764
a.
-ıberyää, 184
a.
-ıınçaañ, 660
a. -ıñ,
6
a. -ıp, 24,
34, 46, 48, 58, 60, 100, 106, 112, 150, 156, 160, 162, 170, 180, 196, 198, 202,
240, 258, 264, 270, 278, 298, 308, 312, 340, 362, 380, 422, 434, 440, 450, 476,
478, 482, 486, 498, 502, 510, 534, 540, 556, 568, 578, 580, 586, 590, 592, 606,
610, 620, 638, 642, 646, 650, 668, 670, 672, 694, 696, 698, 700, 732, 734, 742,
744, 758, 760, 766, 788, 790, 794
a. -ıpdı,
614
a.
-ıpdır, 312, 400, 776, 782, 798
a. -ma,
320, 638
a.
-maağa, 18, 644, 724, 786
a. -maan,
80, 740
a.
-maanıma, 322
a.
-macak, 120
a. -madı,
196, 394, 644, 652, 724, 760, 788, 798
a.
-madıñ, 280, 630, 632
a.
-mağam, 116
a.
-mağıñ, 134, 414
a. -mak,
492, 702, 710
a. -makçı, 260, 752
a. -malı,
696, 708, 710
a.
-marıs, 708
a. -masa,
196, 218, 782
a.
-masam, 748
a.
-masın, 334
a.
-mayaan, 242, 718
a. -maz,
548
a.
-mazlar, 310
a. -sa,
196, 332, 522, 626
a. -sam,
240, 456, 492, 580, 740
a. -sañ,
212, 448, 520, 638
a. -sın,
152, 280, 720, 752
a. -yaa,
42, 100, 658, 662
a. -yaan,
84, 114, 142, 194, 238, 310, 316, 444, 480, 502, 612, 634, 648, 758
a. -yaan
mı, 240
a.
-yaansıñ, 186
a. -yaañ,
302
a. -yaar,
66, 78, 102, 104, 126, 664
a. -yaas,
66
alaamat:
1. Alâmet, işaret, iz, eser, nişan,
belirti. 2. Alâmet, vasıf.
a. ,
684
a. -ı,
376, 378
a. -ıdır,
504
a. -ına,
330
alaaç: Çare,
kurtuluş, çıkış yolu.
a. -(c)ı,
644
a. -(c)ım,
460
a. , 56,
496, 766
a. -sız,
428, 480, 584
alada: Tasa,
kaygı, sıkıntı, endişe.
a. , 244,
254, 302, 556, 654, 738
a. -a,
470
a. -añ,
66
a. -aña,
620
a. -lar,
512
Aladağ: Dağ
adı.
A. -ı, 86
aladalı:
Tasalı, kaygılı, sıkıntılı.
a. , 202,
548
alaka: Tarla
faresi.
a. -a,
262
alakca-:
Telâşlanmak.
a. -ap,
772
alan aldı:
a. a.
et-: (Birer birer) alıp götürmek, çalmak, 658
alan hamıır:
Mayalı/mayalanmış hamur.
a. h. , 162
alañ: Küçük
tepe, tümsek.
a. , 616,
716
a. -da,
668
a. -dan,
532, 588
a. -ı,
658
a. -lar,
98, 634, 652
a. -lara,
616
a.
-larda, 592
a.
-lardan, 34
a. -ları,
612
a.
-larıñ, 592, 668, 690
alar:
a. et-:
Göz belertmek, gözlerini açarak dik dik/sert sert bakmak, 72
Alatauv (<
Kırgızca "Alatoo"):
Dağ adı.
A. -ıñ ,
608
alav: Alev,
meşale, şule.
a. , 238
a. -ı,
152, 244
a. -ından,
590
a. -lı,
218, 384, 410, 466
alcıra-:
Şaşırmak.
a. -dı,
48
a. -dım,
322
a. -ma,
48
alcırat-:
Şaşırtmak.
a. -dı,
362
alça: Kızıl
erik.
a. , 96,
102, 104, 134, 178
alçak:
1. Nazik, nezaketli. 2. Müşfik,
şefkatli.
a. , 48,
324, 500, 642, 688
alçı: Aşık
oyununda aşık kemiğinin çukur kısmının dik gelmesi.
a. , 432
aldacı:
Aldatıcı, hilekâr.
a. , 668,
672
aldıñ ayt!:
Bıktırdın!
a. a. !,
660
aldır-:
1. Aldırmak, kaptırmak. 2. Harap
ettirmek, yok ettirmek.
a. -an,
222
a.
-ıberyäär, 628
a. -ıp,
58, 100
a.
-ıpdık, 658
a. -yaan,
184
a. -yaar,
98
Aleksandr Pavloviç: Kişi adı.
A. P. ,
774
Alekseyevka:
Yer adı.
A. -da, 724
A. -dan,
756
Alı: Kişi
adı.
A. -(a)a,
578
A. , 578,
584
A. -ınıñ
, 584
alın-:
1. Alınmak, edinmek. 2. Ele geçirilmek,
elde edilmek.
a. -an,
166, 566, 748
a. -dık,
624
a. -maan,
144
a.
-mayaar, 518
a. -yaan,
226
alıp bar-:
Çok etkilemek, iliğine işlemek.
a. b.- ,
668, 732
alıp çık-:
Kurtarmak.
a. ç.- ,
24, 264, 312, 672
alıp git-:
Alıp gitmek, götürmek.
a. g.- ,
732
alış-:
1. Değişmek. 2. Karşılıklı almak.
a. -dı,
686, 690, 716, 736
a.
-dıkça, 238
a. -ıp,
356
a. -yaan,
788
a. -yaar,
518, 636, 756
alkım:
1. Çene, gerdan. 2. Birinin yanı,
yakını.
a. -a,
162
a. -da,
322, 728
a. -ı,
182, 550
a. -ına,
668
a. -ında,
636
a. -na,
772
alkış:
1. Minnettarlık, minnet, şükran,
teşekkür. 2. Birinin iyiliğini dilemek/arzu etmek.
a. , 12,
64, 216, 232, 252, 308, 332, 376, 576, 580
a. -ı,
286, 308, 310
a. -ıña,
56
a. -lar,
16, 100
a. et-:
1. Teşekkür etmek. 2. Şükretmek, 14,
42, 110, 120, 186, 292, 296, 502, 618, 690, 796
alkış edil(i)ş:
Teşekkür ediliş, teşekkür etme.
a. e. ,
80
alkışla-:
Teşekkür etmek, minnettarlığını belirtmek.
a. !,
502
Allaa:
Allah.
A. , 184,
644, 648, 740, 788, 796
A. -dan,
186, 388, 576, 778
A. -nıñ,
626, 740, 746
A. -ñ,
648, 730
alleya: Park
yolu, ağaçlıklı yol.
a.
-larda, 432
a.
-lardan, 434
alma: Elma.
a. , 2,
16, 18, 84, 182, 286, 330, 390, 404, 418, 428, 444, 528, 544, 634, 636, 640,
642, 644, 646, 648, 728
a. -anı,
18, 636, 638, 640, 650
a. -anıñ, 436, 638
a. -añ,
638
a. -da ,
644
a. -dan ,
646
a. -dı,
636
a. -ları,
608
a.
-larım, 284
a. -sı,
562
Almaata: Yer
adı; Kazakistan'ın başkenti.
A. -anıñ,
608
alma atsañ yere düşcek dääl: İğne atsan yere düşmez; çok kalabalık.
a. a. y.
d. d. , 192
almalı:
Elmalı, elması olan.
a. , 356,
604, 648, 722
almalık:
Elmalık; elma ağaçlarının çok olduğu yer.
a. -da,
72
almaz:
Elmas.
a. , 516,
562
alñasa-:
Acele etmek, telâşlanmak.
a.
-anlar, 224
a. -ap,
258, 260, 700, 782, 788
a. -ar,
428
a.
-ardık, 510
a. -dıñ,
274
a. -ma,
48
a. -maan,
200, 202, 324, 614
alov: bkz.
alav.
a. -lı,
648, 760, 800
alpinist:
Dağcı.
a. , 190
altı: Altı.
a. , 576,
680, 686, 756
a. -da,
738
a. -sın,
132
Altı: Kişi
adı.
A. -ıñ,
12
altın:
Altın.
a. , 84,
190, 258, 414, 424, 444, 496, 540, 552, 562, 602, 608, 610, 706, 782
a. -a,
604, 670
a. -ı,
376, 498
a. -ıñ, 396
a. -lı,
36, 302
a.
-mızıñ, 594
altıncı:
Altıncı.
a. ,
756
altmış:
Altmış.
a. , 132
amaan:
1. Sağ salim, sağ. 2. Sağlam, sıhhatli.
2. Yardım, imdat.
a. , 8, 166,
186, 194, 284, 304, 306, 308, 310, 578, 610, 742, 770, 778, 788
a. -a ,
142, 744, 772
amaana gel-:
Dize gelmek, baş eğmek, boyun eğmek.
a. g.- ,
142, 744, 772
amaan dile-:
Yardım istemek.
a. d.- ,
778
amal: Tarz, usul,
yol, yöntem.
a. et-:
Gerçekleştirmek, yerine getirmek, hayata geçirmek, tahakkuk ettirmek, 670
Aman Ağa:
Kişi adı.
A. A.
-nıñ, 60
amanat:
Emanet.
a. , 64,
66, 574
Amanmırat Annanurov: Kişi adı.
A. A.
-ıñ, 420
Amı: bkz.
Amıderya.
A. , 602
A. -dan,
754
Amıderya:
Irmak adı; Ceyhun.
A. , 620,
750
A. -a,
120, 602, 748, 768
A. -añ,
84, 100
ammar:
Ambar, depo.
a. -ını,
724
ana: İşte.
a. , 560
anarhist:
Anarşist, terörist.
a. , 704
anarhiya:
Anarşi, terör.
a. -anı,
724
Andican: Yer
adı.
A. -dan,
314
Andrey: Kişi
adı.
A. , 772,
774, 790
A. -e,
690, 694
Andrey Zaytsev:
Kişi adı.
A. Z. ,
696
Andryuşka:
Kişi adı.
A. , 792
anık:
1. Açık, aydın, belli, anlaşılır. 2.
Tam, eksiksiz. 3. Doğru.
a. , 218,
508, 710, 726
ant: Yemin,
ant, kasem.
a. , 726
ant iç-:
Yemin etmek, ant içmek.
a. i.- ,
320, 354, 704, 724, 760
añır: bkz.
añrı.
a. -da,
206, 666
a. -dan,
26, 572, 588, 736, 748
a.
-sında, 568
a.
-sından, 630
añk:
a.
bol-: Hayretler içerisinde kalmak, şaşırmak, şaşırıp kalmak, 106, 648
añk boluş:
Şaşırma, şaşırıp kalma.
a. b. ,
332
aññal: Tırpan.
a. , 688
añrı:
1. Öte, arka. 2. Aşkın, fazla.
a. , 656,
740
a. -sı,
706
añrıık:
Öteye.
a. , 716
añsaat:
Kolay, basit, hafif.
a. , 98,
184, 248, 268, 358, 360, 364, 474, 492, 556, 558, 626, 740, 776
a. -dır,
558
añzak:
Soğuk, ayaz, şiddetli/dondurucu soğuk.
a. -lı,
202
apañsaat:
Çok kolay, pek kolay, basit.
a. , 48,
100, 388, 492
apbaası:
Kadın elbisesinin önüne takılan, yaprak gibi yassı, gümüşten yapılma süs,
ziynet.
a. , 68,
434
a. -lar,
152
a. -lı,
610
apelsin:
Portakal.
a. -dir,
608
apparat:
Aygıt, âlet, cihaz.
a.
-(d)ıñ, 756
araba:
(Motorsuz) araba, kağnı.
a. , 10
a. -lı,
10, 300
Aragvin:
Irmak adı.
A. -iñ,
608
arak:
Alkollü içki, rakı, votka.
a. , 144, 702, 708, 728
Arap: Millet
adı; Arap.
A. , 588,
740
arassa:
Temiz, saf.
a. , 360,
514, 730
a. -dan,
396
arça: Çam.
a. -lar,
610, 714
a. -ları,
86
a.
-larıñ, 86
a. -lı,
714, 778
a. -sın,
452
a. -sına,
608
arça-:
Temizlemek.
a. !, 770
a. -ap,
452
ardın-:
Öksürmek, öksürüp gırtlağını/boğazını temizlemek.
a. -dı,
12, 556, 660, 786
a. -ıp,
314
ardıncıra-:
Öksürüp gırtlağını/boğazını temizlemek.
a. -ap,
552
ardurı:
Boşuna, boş yere.
a. , 786
arhiv:
Arşiv.
a. -i,
432
arı: Arı.
a. , 506
a. -lar,
66
a. -sı,
66
arka: Sırt,
arka.
a. , 736
a. -a 66,
498, 500, 696
a. -ama,
412
a. -amızıñ,
94
a.
-añıza, 576
a. -sını,
584
arkaa at-:
Geride bırakmak.
a. a.- ,
500
arkaan yat-:
Sırtüstü yatmak.
a. y.- ,
238, 710
arkadaağ:
Himaye eden, koruyucu, koruyan, gözeten.
a. -ı,
470
a. -ım,
334
a. -ıñ,
424
arka dur-:
Himaye etmek, korumak, kayırmak.
a. d.- ,
680, 720, 760
arkalı:
Aracılığıyla, vasıtasıyla, sayesinde, yoluyla.
a. , 360,
388, 432, 760, 768
arkayın:
Rahat, sakin, sessiz, telâşsız.
a. , 724,
764
a. -ca,
702
a.
bol-: Rahat olmak, sakin olmak, 764
arkayın yat-:
Rahat uyumak.
a. y.- ,
96, 134
arla-:
1. Bağırmak. 2. Kükremek.
a. -ap,
262, 736
a. -yaan,
262
arlı: Bütün,
bütün bir.
a. , 574
armaçı:
Yorgunluğu gideren, dinlendiren.
a. , 654
armaan:
1. Gerçekleşmemiş arzu, emel. 2. Ham
hayal. 3. Heyhat, yazık, eyvah! 4.Kin,
öfke, gazap.
a. , 44,
56, 58, 60, 64, 106, 140, 148, 152, 160, 210, 228, 230, 260, 262, 282, 288,
290, 292, 294, 296, 298, 302, 306, 346, 350, 362, 408, 410, 424, 432, 440, 474,
480, 490, 496, 514, 530, 576, 582, 588, 594, 728, 742, 748, 756, 770, 776, 782,
794, 798
a. -aa,
776
a. -ı,
712
a. -ım,
740, 742
a. -ıñı,
70
armaan çek-:
Üzülmek, üzüntü duymak, ah çekmek.
a. ç.- , 224, 436
armaanlı:
1. İstediğini elde edemeyen, amacına
ulaşamayan, muradına eremeyen. 2. Üzgün, üzüntülü, acılı.
a. , 14,
26, 178, 236, 238, 240, 262, 290, 400, 426, 446, 570, 576, 730, 756
a. -dıñ,
538
Arnaövez:
Kişi adı.
A. , 724,
768, 796
Arnaövez Ağa:
Kişi adı.
A. A. ,
722
arpa: Arpa.
a. , 622
arrıcak:
Zayıfça.
a. , 584
arrık: Çok
zayıf, kuru, cılız.
a. , 578,
794
arslan:
Arslan.
a. , 162,
736
a. -ını,
288
Arslan: Yer
adı.
A. , 716
arslan yürek:
Arslan yürekli, cesur, yiğit, mert, yılmaz.
a. y. ,
288
arş: Gök,
gök yüzü, göğün en yukarı katı.
a. -a ,
492, 510
arşa gal-:
Havalanmak.
a. g.- ,
492
art-:
Artmak, geriye kalmak.
a. -anın,
234
a. -ar,
30, 128
a. -dı,
116, 732, 736
a. -ıp,
180, 238, 416, 520, 526
artdır-:
Arttırmak, biriktirmek, çoğaltmak.
a. -dı,
98, 116
artık:
Fazla, fazlalık, artık, geriye kalan.
a. , 108,
118, 242, 336, 404, 506, 538, 578, 670, 748, 756
artıkmaç:
1. Fazla, gereğinden fazla. 2. İyi,
güzel, mükemmel.
a. , 590,
628, 646
artileriya (<
artilleriya): Topçu.
a. -anıñ,
704
arvah:
İfrit.
a. -dı,
166
a. -ını,
484
arz:
İstirham, rica, arzu.
a. -ın,
170
arzaan:
Ucuz.
a. , 580
a. -am,
628
arzı: Arzu,
istek, rica.
a. -ımız,
30
a. -ıñı,
78
a. -lara,
254
arzıla-:
İstemek, dilemek, rica etmek.
a. -an,
574
a. -ap,
422, 530, 730
a. -ar,
214
arzılı:
1. Arzulu, ricalı. 2. Değerli,
kıymetli, sevgili, aziz.
a. , 20,
48, 70, 176, 192, 228, 308, 312, 350, 376, 410, 466, 468, 518, 542, 594
a. -ımıñ,
534
a. -ımız,
620
a. -ıñı,
242
arzuv:
1. Arzu, istek. 2. Hayal, rüya.
a. , 14,
48, 60, 74, 84, 102, 142, 150, 158, 168, 202, 208, 288, 318, 344, 438, 468,
486, 488, 534, 602, 634, 654, 738
a. -a,
40, 348, 356
a. -da,
328, 586
a. -ı,
28, 60, 120, 210, 240, 520, 714, 786
a. -ım,
264, 416, 740
a. -ın,
132
a. -ına,
34, 478, 538, 654
a. -ında,
414
a. -ını,
194, 720
a. -ınıñ,
194
a. -ıñ,
278, 470
a. -ıñı,
408
a. -lar, 116,
308, 372, 436, 654
a. -lara,
210, 288
a.
-laram, 308
a.
-lardan, 470
a. -ları,
34, 36, 374, 470
a.
-larını, 408
a.
-larıñ, 394, 536
a. -sız,
414
a. -umı,
278
a.
edil-: İstenmek, arzu edilmek, 376
a. et-:
İstemek, arzu etmek, 54, 64, 80, 262, 268, 292, 610, 636, 730, 740
arzuvlı:
Arzusu, isteği çok olan; arzulu, istekli.
a. ,
412
a. -dıñ,
538
as-: Asmak, iliştirmek,
takmak.
a. -ar,
734
a. -dık,
86
a.
-dılar, 694, 708
a. -dım,
36, 136, 454, 728
a. -ıp,
102
a. -ma,
456
a. -mak,
386
a. -sa,
386
a. -sañ,
382
a.
-yaandır, 214
a. -yaar,
18, 578
asfalt:
Asfalt.
a. -a,
200, 392, 668
asıl:
1. Asıl, cevher, öz. 2. Esasen,
doğrusu.
a. , 32,
100, 172, 210, 212, 552
as(ı)l: bkz.
asıl.
a. -ı,
424, 702
a. -ına, 212, 338, 358
a. -ında,
218, 278, 340, 376, 412, 644
a.
-ından, 382
a. -ını,
586
asıl-:
1. Asılmak. 2. Asılmak, idam edilmek.
3. Boynuna ip takıp kendi kendini öldürmek,
intihar etmek.
a. -an,
150, 428
a. -dı,
228
a.
-ıpdır, 148
a.
-macağnı, 558
a.
-sañam, 510
asılğı:
Asılmış olan, asılı.
a. , 36,
186
asıl-haa: bkz.
aslaa.
a.-h. , 212,
298
as(ı)lış-:
Asılmak.
a. -yaar,
444
asıllı:
Kibar, efendi, asaletli, soylu, görgülü.
a. -(a)a,
472
a. , 126,
170, 188, 190, 382, 386, 630, 644, 730
asır: Asır,
yüzyıl.
a. , 516,
592
a. -a,
516
a. -dan, 516
a. -ıñ,
516
a. -lar,
76
a. -lara,
498
a.
-laram, 298
a.
-larça, 360, 620
a.
-lardan, 390, 512, 564
a. -larıñ,
500, 506, 614, 698
aslaa: Aslâ,
hiçbir zaman.
a. , 32,
276, 278, 298, 338, 490, 666, 704
aslıyet:
Köken, asıl, asalet.
a. -i,
384
asmaan:
Sema, gök, gök yüzü.
a. , 14, 30,
56, 128, 162, 262, 274, 322, 400, 404, 606, 634, 638, 680, 766, 772, 786
a. -a,
56, 68, 192, 264, 306, 372, 428, 448, 470, 552, 582, 586, 682
a. -am,
202, 412
a. -da,
302, 398, 430, 434, 460
a. -dan,
28, 70, 116, 204, 280, 390, 478, 534
a. -ı,
438, 636
a. -ına,
228
a. -ında,
50
a. -ıñ,
140, 190, 192, 258, 664
a. -sız,
414
assa: Yavaş,
yavaşça.
a. , 440,
450
assa assa:
Yavaş yavaş.
a. a. ,
434
assılı:
Faydalı.
a. , 518
ast: Alt.
a.
-ı, 590
a. -ına,
134, 780
a. -ında,
14, 162, 198, 208, 434, 456, 556, 588, 732
a.
-ından, 24, 72, 106, 108, 290, 402, 552, 568, 640
aş: Aş,
yemek.
a. -ı,
492
aşaak:
1. Alt, aşağı. 2. Alçak.
a. , 84,
162, 192, 506, 704, 792
a. -da,
68
Aşğabat: Yer
adı; Türkmenistan'ın başkenti.
A. -(d)a,
118, 186, 228, 312, 560, 610, 620, 708
A.
-(d)ım, 28
A.
-(d)ıñ, 778
A. , 26,
28, 38, 70, 118, 228, 668, 708, 710, 758
A. -da,
178, 186, 228, 752, 778
A.
-daakı, 766
A. -dan,
552, 688, 710, 782
Aşğabatlı:
Aşkabatlı, Aşkabat'tan olan.
A. , 26,
28, 490, 728, 734
aşıklı: Ayak
bileğinde aşık kemiğinin bulunduğu yer.
aa.
-ınıñ, 686
at: At,
beygir.
a. , 30,
36, 184, 494, 496, 524, 582, 708, 742, 746, 776, 786
a. -a, 8,
356
a. -da,
524
a. -dan,
742
a. -ı,
30, 132, 286, 338, 352, 426, 614, 706, 742, 752, 786, 788, 794
a. -ın,
170
a. -ına,
36
a. -ını,
132, 240, 378, 654, 736, 742
a. -ınıñ,
378, 414, 776
a. -ıñ,
12, 94, 338, 712
a. -ıñı,
352
a. -lar,
70, 790
a. -ları,
716, 784
at-: 1. Atmak. 2. Atmak, ateş etmek, vurmak. 3. Sermek (sofra vb.). 4. Atmak, fırlatmak. 5. Atmak, ağarmak (tan).
6. Çalmak (ıslık).
a.
-aayyaar, 628
a.
-abilmään, 114
a. -an,
66, 84, 584, 624, 708
a. -anda,
300, 400, 506
a. -añda,
114
a. -ar,
614
a. -ardı,
686
a. -arna,
486
a.
-arsıñ, 580
a. -cak,
426
a. -dı,
24, 102, 118, 466, 506, 512, 554, 642, 724, 726, 788
a. -dım,
230
a. -dıñ
mı, 48
a.
-ıberyäär, 604, 628
a.
-ıınçaa, 8, 108, 194, 458, 528, 568, 722
a. -ım,
616
a. -ıp,
160, 230, 240, 326, 450, 454, 490, 498, 500, 506, 572, 698, 736, 742, 778, 790
a.
-ıpdır, 194, 742, 776
a.
-ıpdırlar, 778
a. -maan,
754
a.
-maankaa, 714
a. -madı,
374
a. -mağı,
358
a.
-makda, 232
a.
-malıdı, 782
a. -maz,
340
a. -sana,
548
a. -sañ,
192, 382, 706, 732
a. -yaa,
202, 208, 512
a. -yaan,
70, 82, 166, 174, 412
a. -yaañ,
402, 428
a. -yaar,
34, 162, 450, 640, 696, 700
a.
-yaasıñ, 774
ata: 1. Baba. 2. Ata.
a. , 214,
346, 506, 540, 592, 634, 650, 690, 720, 750, 760, 774, 798
a. -am,
94, 120, 222, 504
a. -amıñ,
94, 96, 504
a. -añ,
540, 574
a.
-laram, 338
a. -sı,
426
a. -sına, 30, 100, 168, 424
a. -sız,
548
ataanlıkda:
Aniden, birden.
a. , 48
ata baba:
Ecdat.
a. b. ,
120, 196
ata ene: Ana
baba, ebeveyn.
a. e. ,
346
Ataköpek Merğen:
Kişi adı.
A. M. -i,
96
atalık:
Babalık.
a. , 30,
224
ata vatan:
Anavatan, anayurt.
a. v. ,
214, 750, 760
atbakar:
Seyis, at bakıcısı.
a. -ı,
686, 722
a. -ıdım,
746
a. -ıñ,
688, 764
atbaşçı:
Düğün esnasında gelin olacak kızı getirmeğe giden atlılar, atlı grup.
a. , 378
Atçapar:
Kişi adı.
A. , 724,
734, 736, 738, 740, 742, 744, 770, 776, 778, 784
A. -a,
776
A.
-ımızıñ, 778
A. -ıñ,
742, 756
Atçapar Tahırov:
Kişi adı.
A. T. ,
798
at gaytarım yer:
At koşturacak kadar olan alan, at koşturum yer.
a. g. y.
, 618
atğır:
Vurucu silâh, hedefini tam vuran silâh.
a. , 736
atıl-:
Atılmak.
a. -an,
200, 332, 354
a. -anda,
268
a. -dı,
752
a. -yaan,
752
a. -yaar,
378
atın-: Atınmak;
giyinmek, omuzlarına atmak (kazak, şal gibi şeyleri).
a. , 16
atır:
1. Güzel koku, ıtır. 2. Parfüm, esans.
a. , 216,
332, 428, 468
a. -ı,
442
a. -ıñ,
484
a.
-larıñ, 608
a. -lı,
68, 98, 122, 404, 488, 518, 536
atır-: (Tan
yerinin/günün ağarmasını) beklemek, sabahı etmek, sabahlamak.
a. -ar,
94
a. -dı,
712
a. -ıpdı,
316
atış-:
1. Karşılıklı silâh atmak, birbirine
silâh atmak, vuruşmak. 2. Birbirine karşılıklı bir şeyler söylemek.
a. -anmış,
704
a. -ıp,
38
atız: Dışı
çitlerle çevrili toprak parçası, koru, parsel, arsa, tarla.
a. , 350,
396
a. -lar,
398
a. -lara,
36, 316
a.
-larıñ, 302
atlan-:
1. Atlanmak, ata binmek, ata binip
gitmek. 2. Bir yere gitmek için yola düşmek, yola koyulmak.
a. , 618
a. -an,
240, 258
a. -dı,
300
atlas:
Atlas; haritalar bütünü.
a. -ınıñ,
400
atlı:
1. Atlı. 2. Atlı asker, süvari.
a. , 588,
752, 772, 796
a. -dı,
718
a. -lar,
788
a. -lara,
788
a. -sı,
782
atlı äär:
Atlı asker, süvari.
a. ää. ,
784
atlı esğer:
Atlı asker, süvari.
a. e. ,
776
atlı goşun:
Süvari alayı, atlı askerlerden oluşan alay.
a. g. ,
770
atlı otryad:
Süvari bölüğü.
a. o. ,
744
atomçı:
Nükleer fizikçi, nükleer fizik bilgini.
a. , 427
a. -lar,
126
avgust:
Ağustos.
a. , 118
a. -ında,
792
ay: Ay, ah,
vay, vah, heyhat, yazık!
a. , 662,
688, 724, 738, 780
aya-:
Korumak, saklamak.
a. -ap,
16
ayaal:
1. Kadın. 2. Hanım, karı, zevce.
a. , 10,
296, 390, 450, 638, 640, 642, 650, 682
a. -a,
192, 732, 764
a. -ı,
44, 112, 164, 168, 178, 268, 296, 298, 494, 574, 642, 704, 712, 714, 716, 728,
732
a. -ın,
132
a. -ına, 170,
614
a. -ıñ,
12, 196, 734
a. -ıñız,
644
a. -lara,
774
ayaan:
1. Açık, belli, malûm, aşikâr. 2.
Açıkça, apaçık.
a. , 216,
268, 412, 414, 522, 570, 630, 726
a. -dır,
318, 346
a. -ı,
706
a.
bol-: Malûm olmak, bilinmek, belirmek, ortaya çıkmak, 114, 160, 304
a. et-:
Belirtmek, bildirmek, açıklamak, ortaya çıkarmak, 208, 240, 482, 630, 694
a.
eyle-: Belirtmek, bildirmek, açıklamak, ortaya çıkarmak, 78
ayak: Ayak.
a. -(ğ)a,
584, 726
a. -(ğ)ı,
270, 576, 598, 636, 648, 686, 690
a.
-(ğ)ım, 174
a.
-(ğ)ımdan, 526
a.
-(ğ)ında, 734
a. -(ğ)ından,
302
a.
-(ğ)ını, 304
a.
-(ğ)ınıñ, 302
a.
-(ğ)ıñı, 740
a.
-(ğ)ma, 232
a. -(ğ)na,
584
a.
-(ğ)nıñ, 742
a. , 66,
106, 140, 174, 192, 226, 278, 302, 434, 524, 572, 718, 730, 790
a.
-larnı, 356
a.
-larnıñ, 620
ayak aldığ(ı)na:
Çok hızlı, çok süratli.
a. a. ,
70
ayakbaağı:
Yük, engel, ayakbağı.
a. ,
558
ayak çek-:
Durmak, duraklamak.
a. ç.- , 266, 356, 562, 630 <