A.     Grgenli:

 

CADILANAN MILLET


 

 

 

 

B

iri bar eydi, biri yok eydi al asman astnda cennete meze trkmen iylinde Alla tagaladan baga adl bir soltan bar eydi. Onu Erkin diyen bir ogl bar eydi. Bu oglan batr hem pliwan bir yigit bolup yetige, geplnde iyl agzna ak bolard, yrnde dabanndan ot kard, nagra dartanda daglar titrrdi. Arslan yrekli Erkin agzbir iylatn sayasnda dumanlarna gn bermn, iyenlerini aw, geyenlerini maw eylp, gndzlerini giyc aylandrard.

Gnlerde bir gn zalm duman aksakgallar, molla-mftileri bir yere yp, Erkini mhnetinden dynmak in kel kellerini gaap, agr oya batp, oa duzak gurmag yollarn agtaryarlar. Ahr birisi:"Pars han, sen gyz Erkine bercek diyen bahana bilen on galaa agrt, o yerde hem ban kes, eytmese baga ala yok" diyyr. Onu bu maslahatn goldan Pars han gat at bolyar.

Pars han ne yldan bri re barp bilmn, esrp yatan geliksiz edren, diyleri yrn, salar den Cebriye diyen garr gyz bar eydi, ine, ol gyz berip, Erkini ayagn duaklamag neyet edinyrler.

Ertesi Pars han drt yana apar gnderip, galama-gala skdrip:"Pars han owadan gyzn re beryr, ol kimi halasa han on oa bercek hem-de ol yigidi z mirasderi, yerine pata etcek" diyip car ekdirip, ala galmagal turuzyar.Cebriyni yrk dilerini tay grlmedik hnci sadaplar bilen becerdip, salarn at guyrugn gllar bilen rp bezeyrler, adn bolsa Cebriyeden Farsiya ytgedyrler.

Gnlerde bir gn eydip-beydip Erkin begi Pars han galasna getiryrler. Onu ayagn astna i owadan zatlar deyrler. Yumak soytarlar Erkini wp:" Phy, bu yigde grk

gyz gurban bolmu" diyip, yaslayarlar. Erkin galada gwnini isln keypini edip, iyip-iip geziberyr. Emma ol yan bilen z iylinden alp gelen reginden gnde bir dwm iymegi unutmayar. Pars han galasna gaytmazdan , Atas:" Oglum, bu rek seni Pars han pis niyetinden gorar, ol saa tkenmez hem yeilmez gy berer" diyenmi.

ndi habar kimden alayl, Erkin begi iylinden alayl.

Erkini yutdan kp gidenini eiden Ors han derhal Pars hana apar yollap, u mahal bu yeri yagmalamag amatldgn yatladyar. kisi, iki yandan Erkin begi topragn talap, iyl-ulusn grp, yurd z aralarnda paylayarlar.

Niyetine yeten Pars han, begencinden donuna sgman, ul toy tutup, sk dos Ors han toya agryar. Ol, ayr-ayr yurtlardan basp alan mallarndan nkerlerine bol-bol serpay yapyar.

ne, Ors han, Pars han toyna bu wakan yz yan goulp dur eydi. Olar erap dol bulgurlarn z yeileri in galdryarlar. Ors han, dost Pars han toyna hey-de eli eli bo gelermi? Ol yanndak kiircik sandkdan henize dei grlmedik acayp bir togalak yni karyarda:"ne, bu-da menden Farsiya gyzmza sowgat" diyyr. Pars han gzleri yldr-yldr edip, gssanp elini y uzadanda, Ors han altlk bilen onu elini yzna itip:"Yok, can dost, bu aylgan howupl yaragdr, gyli partlaycdr, on nesip bolsa Erkini yurduna yumurtga togalap, yer bilen yegsan etcek gnmiz ulanars, onyana tweregiden sr sakla" diyip, berk sargayar.

Bu arada Pars han hem onu aksakgallardr molla-mftileri Erkini ldrcek gnlerina, hem-de on niik ldrceklerini maslahatlayarlar. Olar Erkini Farsiyan kgne barcak giycesi stne elleri gll cellatlar iybermegi niyet edyrler. Kkde cellatlar gizlp goyyarlar.

Gyz sarayna giren Erkini gzi hzmat orlar iinde bir gyza dp, hu bandan uyar. Ol Farsiya dl-de hzmatkr gyza gar yrberyr. Bu gyz trkmen iylinden yesir alnp gala getirilen "Aya sen dogma, men dogdum" diyen grkana gyzlardan birisi eydi. Ol-da Erkinde z dogduk ilini alamatn grp tanlk beryr, ol bada-da kg iinde gizlenip duran cellatlar Erkine gar topulyarlar. Trkana gyz eyle owadanlgndan hu bandan giden Erkin onu dadna zne gelip dumanlarn stne arslan bolup towusyar, kgi hem galan olar balarna ymuryar, canlarn chenneme iyberyr. Erkin bilen Trkana gyz weyrana wrlen galan harabalarn arasnda gezip, Pars han can yesini tapp, on yere urup dwyr, onda lerinde ul bir derweze peyda bolup, Erkin, Trkana Grat ardna alp:"nirdesi dogduk ilim?! diyip ugraberyr.

Erkin here girenda yurtda eneme ytgeikligi bolandgn ayar. Bir topar adam irkilip, bir gzlerini yumup, eylekisinem zordan ap, sgnsz sesler bilen grleyndiklerini, arrakda bolsa yene bir topar ownuk zad stnde bir-birleri bilen yakalap durandgn, garawullar bolsa gnlini dl-de gnsizi tutup kidyndigini grp, gat ge galyar. Eneme yllap iyl gaygsndan baga gaygs bolmadk, onu inem Gazgsz adn alp, adllkda hkm sren han Atasn yerne bolsa Pamrat tagta kanm. An, onso Erkin atasn yanna barp nmni nmedigini soranda, Atas:

-"Oglum, birisi Pars han galasndan yldrawuk bir ye getirdi, her kim on alcak bolup canserek bold, bir-birini ldrmek diyersimi, ugullk diyermisi, binamslk diyermisi, ay garaz,yaglk yat bolup, bu ile erbetlik bar ornap gitdi. Olar herne agzbirlige agrsamam, meni diln bolmad. ki yzli hilegr wezirim Pamrat bu yagdaydan peydalanp, zne howandar tapmak in yeden islne bir gylak berip, adamlar cadlap balad, eydibem yurdi t-tagtna eye bold. ndi haan hem ndip bu tilsimi zp, cadlanan halk oyarp bolarka" diyip, gzlerinden siyl kimin ya akdrberdi.

Yagdaya gz yetiren Erkin, gardak belent dag stne kp, here seredip, u oya batd. Ol, halkn eyle agr gne duar bolandgna gat tukat bolup, yregi agzndan kara gelip, gam derysna gark bold.Ana, onso ruh teninden uup, zi-de ullakan bir daa wrlip yatberenmi. Mundan gnler, aylar, yllar tyr. Keden baryan yaul ene-atalar ogrna: "Hanha seret, Gaygsz Atamz ogl Erkin beg dag stnde otr" diyip, balalarna dag stnde garlp grnyn pet da grkezyrler.

Erkin beg bolsa ol yerden ol yerden gzi yal, bagr bal z iyline seredip ilini ekyn cebir-cepasna bagrn yakp otr.

 

23.11.97