BİSMİLLÄH-YR RAHMAN-YR RAHİM 

Türk taryhçylary, Nuh aleÿh-is Salam, ÿer ÿüzüniñ ÿaşalÿan dörtden bir bölegini ferzendlerine paÿlanda, maşryk (gündogar) ve Türkistany, şol töveregi uly ogly ÿafese berdi, diÿip rovaÿat edÿärler. ÿafese türkler Oljaÿhan lakabyny beripdirler. Ol sähralarda ÿaşaÿardy ÿaÿlagy ve gyşlagy Türkistan ÿerlerinde bolardy, ÿaÿlagy Ortak ve Kurtakda, İnanj şäheriniñ araçägindeñdi. Kyşlagyñda arada (Barsuk ve Karakum) Karakum ady bilen meşhur bolan tövereklerde bolardy. 

Bu iki aralykda iki şäher bardyr: Talas ve Kary Saÿram adly, onuñ kyrk dervezesi bardy, diÿseñ uly ve beÿik şäherlerdir. İndi musulman türkler ol mesgenlerde ÿaşaÿarlar ve Künçi velaÿatyna tabyndyr. Oljaÿhan şotaÿda ÿaşaÿardy. Onuñ bir ogly boldy Dib ÿavgu han adly. (Dib, taht ve jaÿ diÿmek bolup, ÿavguñda ilbaşy diÿmekdir). Ol, uly-meşhur padeşah bolup onuñ dört ogly boldy: Garahan, Orhan, Gürhan ve Güzhan. 

Garahan, atasynyñ ÿerine (Veliahd bolup), tagt ve täji kabul etdi.Allahtagalanyñ takdyry bilen onuñ bir humaÿun eser-mesgut nazar ogly boldy. Ol, üç gün, üç gije ejesiniñ süÿdüni emmedi, ejesi ondan tamasyny üzüp, gaÿgy-gamda ÿaşaÿardy. Bir gije ÿatyrka, düÿşünde oglunyñ özüne bir zatlar aÿdÿanlygyny gördi. Ogly oña, eger-de maña süÿdüñi emdirmek isleseñ, ÿekeñtaÿsyz perverdigäre iman getirip, buÿrulan işleri ÿerine getirmäge ve gadagan edilen işlerden gaça durmaga başla, diÿip aÿtdy. Aÿal üç gijeläp şu düÿşi gördi ve öz ärinden gizlin uly tañra iman getirdi ve ellerini göge açyp: Eÿ allahym, men biçäräniñ süÿdüni şu oglanjygyñ agzyna ÿokumly eÿle, diÿip doga etdi. Edil şol vagt, oglan öz ejesiniñ süÿdüni emmäge başlady. 

Bir yÿldan soñra, oglanyñ dädesi onuñ ÿüzünde ÿetginjeklik ve asyllyk nişanalaryny gördi ve onuñ arassalygyna ve avdanlygyna haÿran galyp: biziñ govum ve urugymyzda şeÿle arassa ve avadan ogul dünÿä gelmändi, diÿdi. 

Oglan bir yÿldan soñra dili açylyp kepläp başlady (İsa peÿgamber ÿaly) ve men bir otagda dünÿä gelenim üçin, adyma Oguz dakyñ diÿdi. Oña şondan çürim Oguz ady dakyldy. Oguz ÿaşlygynda-da, ösüp-ulalÿarkañda, kämillik ÿaşyna ÿetende-de, mydama allah tagalany ÿadlap dogañzekr edip gezerdi. Oña uly tañrynyñ nurly feÿzi ÿetişdi ve her hili ylym ve hünärde, ok atmakda ve at çapmakda äleme dessan bolup biljek şekilde ulaldy. 

Oguzyñ dädesi oña öz dogany Güzhanyñ gyzyny alyp bermekçi boldy, Oguz kabul etdi ve ondan uly tañra iman etmegini isledi, ÿöne gyz kabul etmedi, şondan çürim Oguz oña ÿanaşmady. Oguzyñ dädesi mundan haberdar boldy ve ogluna, öz beÿleki dogany Gürhanyñ gyzyny alyp berdi, Oguz ondan-da uly tañra iman etmegini isledi, ÿöne gyz oña razy bolmady ve "eger-de bu işe meni mejbur etjek bolsañ, meseläni dädeñe aÿdaryn ve olñda seni öldürer" diÿdi. Oguz-da onuñ bilen bolan gatnaşygyny kesdi. Şondan soñra Garahan, ogly Oguza öz kiçi dogany Orhanyñ gyzyny aldy, bu gyz bir gün öz kenizleri bilen akarsuvyñ boÿunda gezip ÿördi ve kenizler eginbaş ÿuvÿardylar, Oguz-da avdan gelÿärdi, ikisi kepleşip başladylar, şonda Oguz oña öz maksadyny: eger aÿdÿanlaryma gulak asyp olary kabul etseñ seni öz aÿalym ederin, kabul etmeseñ beÿleki gelinler ÿaly senden-de uzakda galaryn ve senden aÿrylaryn diÿip beÿan etdi. Şonda gyz: men seniñ bir bölegi-dirin, buÿruklaryña baş eger saña tabyn bolaryn, nirede seniñ kalkanyñ (gulak halkañ) bar bolsa ol ÿer maña gulakdyr, nirede saçyñy dañÿan ÿüpüñ bar bolsa ol ÿer maña başdyr, diÿip jogap berdi. Oguz bu gyzy öÿe getirdi ve oña ÿanaşdy, ony köp söÿdi, aÿal-da oña bagly-vefaly boldy ve ony söÿdi. Oguz ozalky iki geline ÿüz övürmäge dovam edÿärdi, olar täze geline göriplik edÿärdiler. Bir gün Oguz öz ÿakynlary, deñ-duşlary bilen ava çykypdy. Şol vagt dädesi kafir Garahan toÿ tutup, oña gelinleriniñde çagyrdy, saçagyñ başynda otyrkalar Garahan birden ozalky iki gelin, soñraky gelen gelinden tämiz, avadan, şeÿlem-de bolsa näme üçin Oguz ony söÿdikä? diÿdi. Ozalky iki gelin şeÿle bir fursatdan peÿdalanyp: Oguz bizden uly tañra ynanyp musulman bolmagymyzy isledi, biz onuñ aÿdanyny etmedik, ÿöne soñky gelin onuñ sözlerini diñledi ve musulman boldy, şondan çürim Oguz bizden daş durdy ve oña ÿakynlaşdy, diÿdiler. Garahan meseläni soñky gelinden sorady, gelin inkär etdi. Garahan gaharlanyp derrev öz garyndaşlaryny ve urugyny yÿgnap, olara: oglum Oguz çagalyk zamanynda çenden aşa gövnejaÿ ve bagtyÿardy hem-de padeşahlyga ukyby bardy, häzirki vagtda onuñ öz dininden dönenligini ve başga bir tañry saÿlap alanlygyny eşidÿärin, bu iş bize ar ve masgaraçylykdyr, oña nähili ses çykarman galyp bolar, diÿip ÿüzlendi. Geñeş geçirip Oguzy öldürmäge karar berdiler. Ony ÿeñip biljek güÿç-goşun yÿgnadylar. Oguzy köp söÿÿän kiçi gelin, bu habary oña ÿetirdi. Oguz habary eşidenden soñra, uruşa teÿÿarlandy (dogrusyny ve ÿalanyny allah bilsin). 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com