Kylbarak velaÿaty diÿeni, garañkylyk tarafynda ÿerleşÿän bir ülkedir. Bu govmyñ erkekleri gara reñkli ve gelşiksiz suratly, ite meñzeş, aÿallary bolsa avadan tämiz ÿüzlidir. 

Oguz olaryñ golayÿna baranda dokuz atlyny ilçi edip olaryñ ÿanyna iberdi ve: ÿurtlaryñ köpüsi bize boÿun egip il boldylar ve mal berÿärler, siz-de il bolup salgyt tölemekligi kabul edip söz berseñiz ne ÿagşy, kabul etmeseñiz-de söveşe teÿÿarlanyberiñ, biz derrev geleris, diÿdi. Olar ilçilere şeÿle jogap berdiler: siz dokuz adamsyñyz, eger biziñ iki adamymyz bilen deñ gelip dövüşip bilseñiz, biz mal-salgyt bermäge razy bolup boÿun bolarys, eger-de siz ÿeñilseñiz, bu ÿerden yzyñyza gaÿdyp gidiñ. İlçiler beÿle dövüşmegi ar-namys bilip olara şeÿle jogap berdiler: Biziñ iki adamymyz siziñ iki adamyñyz bilen söveşsin. 

Kylbaraklylaryñ adatlary şeÿledi: dövüş ediljek vagty iki havuzdan birisini ak ÿelim, beÿlekisiniñde gara ÿelim bilen doldurÿarlar. Dövüşden ozal, ak ÿelimli havuza girÿärler, ÿelim olaryñ gyllaryna ÿapyşÿar, şol havuzdan çykyp-da gumda agynÿarlar-togalanÿarlar, soñra gara ÿelimli havuza girip çykyp ÿene gumda agynÿarlar. Bu iş üç ÿola gaÿtalanÿar ve şondan soñra olaryñ endamlaryna hiç hili ÿarag täsir edip bilmeÿänmişin. 

Kylbaraklylardan iki adam şeÿle edip Oguzyñ iki ilçisi bilen dövüşe başlaÿar. Kylbaraklylaryñ adamlarynyñ endamlaryna hiç hili ÿarag täsir edip bilmän duran ve şol iki adam, Oguzyñ iki ilçisini öldürÿärler. Galan ÿedi adam, gaÿdyp gelip bu bolan zatlary Oguza aÿdypdyrlar. Oguz bu sözlere gulak asman, gidip kylbaraklylar bilen söveşe girişdi, duşmanlar üstün çykdylar ve Oguzyñ goşunlaryndan kän adam öldürildi, galanlaryñda dargady. Oguz bu işde söveşiñ peÿda bermejekligine göz ÿetirdi, yzyna gaÿtdy ve ÿolda uly bir çayÿñ başyna geldi, ondan sal ve gämi bilen geçdi, esgerlerden çayÿ ÿüzüp geçenler-de boldy. Oguz öz dargan goşunlaryny yÿgnamak maksady bilen iki suv arasynda düşledi. 

Oguzyñ adamlaryndan birisi Baraklylaryñ tarafynda, aÿallaryñ arasynda gizlenip galypdyr. Bu hatynlaryñ ärleri kirli-hafa ÿüzli ve it ÿaly bolandyklary üçin aÿallar Oguzyñ bu esgerini begendiler, ve hemmesi onuñ ÿanyna yÿgnandylar, oña ÿanaşmak islediler, bir savgat hökmünde ony İtbaragyñ (Kylbaraklaryñ serdary) aÿalynyñ ÿanyna eltdiler. Hatynyñ bu erkek bilen sözleşmegi ve oña ÿanaşmagy ony hoşal etdi, çünki özi, äri bilen sözleşip oña ÿanaşyp bilmeÿärdi ve şondan çürim köp gamgindi. İtbaragyñ hatyny bu esgeriñ işlerini ve hereketlerini görüp onuñ serkerdesi-Oguza gayÿbana aşyk boldy. 

İtbaragyñ hatyny ÿaşrynlykda Oguza ilçi ÿollady ve: eger-de duşmany ÿeñip ülkesini almak isleÿän bolsañ demirden tikenler ÿasap her kişi üç ÿanyna baglasyn, uruş vagty şol tikenleri duşmanyñ üstüne sepsinler. Atlaryñ aÿaklaryna, sepilen tikenlerden zyÿan ÿetmez ÿaly mynasyp nal kaksynlar. Duşmanyñ ÿüzüne-ÿelim degmedik ÿerlerine nyşana alyp, ok (ÿagmyr ÿaly) ÿagdyryñ. 

Oguz bu habary eşidip köp hoşal boldy ve bu iki suv aralygyny özüne bazañüs edindi ve on ÿedi yÿllap şol ÿerde galdy. Gämiler ÿasatdy ve gelşikli ÿigitleri, İtbaragyñ hatynlaryna ilçi edip ÿollap durdy. Hatynlaryñ köp ÿardamyny gören bu erkekler, Oguza gerek bolan hemme ok-ÿarag (esbap-şaÿlary) ÿuvaş-ÿuvaşdan eÿelediler ve olary Oguza ÿolladylar. Käbir hatynlar-da, bu erkekleri örän köp söÿendikleri üçin olar bilen bile Oguzyñ ÿanyna gaÿtdylar. Şeÿdip şol ülke gola salyndy-eÿelendi. 

Oguz bu ÿerde onÿedi yÿl galyp dem-dinç aldy, öz ok-ÿaraglaryny täzeledi. Şu vagtyñ dovamynda bäbekler ulalyp ÿaş-ÿetginjek bolup ÿetişdiler. Oguzyñ-da bir heleÿinden dört ogly boldy, olar-da ulaldylar. 

Şu aralykda, Oguzyñ esgerleriniñ birisiniñ heleÿi gövreli boldy, onuñ äri söveşde heläk bolupdy. Şol söveş meÿdanynda heleÿiñ öz bäbegini dünÿä getirjek vagty golaÿlaşÿardy. Golaÿda içi oÿulan bir agaç bardy, şol aÿal, şol agajyñ kövegine baryp ol ÿerde bäbegini dünÿä  getirdi. Bäbegi, Oguzyñ ÿanyna alyp gelenlerinde, hal-ÿagdayÿ oña aÿtdylar, Oguz bäbegiñ adyny Gypçak goÿdy (Gypçak diÿip içi oÿulan-çüÿrüÿen agaja aÿdylÿar ve türkleriñ fikirine görä hemme gypçak govumlary bu nesilden önendir). 

Oguz Kylbaragy alandan soñra, ÿene iki yÿllap şol ülkede galdy. Her kimi kanunlar bilen tertip-düzgüne saldy. Bir gün, golaÿlykdaky Garañky-Zulmat velaÿatyna tarap ÿola düşdi. (Allah-u A'alam: dogrusyny hudaÿ bilsin). 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com