Oguz öz esgerlerini çagyryp yÿgnandan soñra Kürdüstana tarap ÿola düşdi ve üç yÿllap Kürdüstanyñ daglarynda ÿaşady. Bu daglary galtamanlardan arassalap, olaryñ barynyñÿoguny talady, şäheriñ ilaty hem-de sähralarda ÿaşaÿan halky öz taraflaryna çekip olara salgyt belledi. Oguz ol ÿerden-de Diÿarbekre gitdi ve Erbil, Musul ve Bagdadyñ ÿaşululary onuñ huzuryna gelip il boldylar, oña dürli savgatlar berdiler. 
Oguz şol gyş mövsiminde Dijläniñ boÿunda gyşlag etdi, ÿaz gelende-de Şama tarap ugrady ve öz alty ogluny Mangala (habarçy) edip öñden ÿollady, öziñde olaryñ yzyndan ÿöridi. Ragga gelenlerinde, şäheriñ hemme ÿaşululary olary garşy almak üçin daşary çykdylar. Ogullar, öz dädeleri yzdan gelÿär diÿip ÿaşululary onuñ öñünden çykmaga ÿolladylar. Olar, Oguzyñ huzuryna bardylar. Oguz olary görende olary sylady ve bir şähne belläp şäherlerine iberdi. şunlukdan Oguz Şam ülkesiniñ niresine barsa halk, öz isleg-arzuvlary bilen il boldy. ÿalñyz türkleriñ Batak şäher diÿip atlandyrÿan ve üçÿüzalty gafysy bolan Antakÿa şäheri Oguza garşylyk görkezip başlady. Ol bir yÿllap söveşdi, ahyrsoñy olñda boÿun boldy. Oguz şähere girdi ve bir altyn tagt gurup oña çykdy. ÿanyndaky togsan müñ esgeriñ hemmesini, aÿal-oglanlary bilen birlikde şähere äkitdi ve ol ÿerde oturdy. Soñra Dameşk (Şam) ve Mysyra özüniñ gelendigini bildirmek üçin ilçiler ÿollady. Her bir ilçiniñ ÿany bilen Bir ÿüz sany esger-de ÿollady. Şondan soñra Oguz öz goşunynyñ her bölüminden bir ÿüz esger ayÿrdy ve olary alty ogly bilen birlikde Tekür (Tekfur) hana iberdi. Oguzyñ ogullary ol ÿere golaÿlanlarynda Tekür olaryñ esgerleriniñ ÿagdayÿny görmek üçin ilçi ÿollady. Olaryñ urpñadatlaryna görä ilçi bolup gelenlere hiç hili zyÿan ÿetirilmeÿärdi. Oguzyñ ogullary Tekfurdan gelen ilçileri görüp olar bilen sözleşdiler. Olar gaÿdanlarynda, öz ilçileriniñde olar bilen bile ÿolladylar, ve "dädemiz bizi habarçy (Mangala) edip dokuz müñ esger bilen ÿollady, öziñde uly bir goşun güÿji bilen gelÿär, eger-de il bolup salgyt tölemegi kabul etseñiz ve ony her yÿl hazyna iberenligiñizi bilsek size hüjüm etmeris, söveş isleÿän-de bolsañyz bir ÿeri belläñ ve uruşmak üçin ol ÿere geliñ" diÿip Teküre habar berdiler. 

Bu alty oguldan iñ ulusynyñ ady Günhan, ikinjisiniñ ady Aÿhan, üçünjisiniñ ady yÿldyzhan, dördünjisiniñ ady Gökhan, bäşinjisiniñ ady Daghan ve altynjysynyñ adyñda Deñizhandyr. Bu ogullaryñ ilçileri Tekfuryñ ÿanyna baranlarynda Tekfur "ertir pylan ÿere geliñ söveşeÿliñ" diÿip jogap beripdir. Ertesi gün şol ÿere gitdiler, söveşdiler ve Tekfury ÿeñdiler. 

Tekfuryñ goşunlaryndan köp adamlar öldürildi. Olary iki gije-gündiz Tekfuryñ şäherine barÿançalar kavaladylar. Şäheriñ golaÿlaryna gelnende ilat özara ylalaşyp Tekfury tutup olara berdiler. Olar-da Tekfury ÿetmiş adam bilen birlikde, Antakÿa (Oguz aganyñ ÿanyna) iberdiler. Paÿtagty ve ÿurdy eÿelediler, ÿöne talañçylyga ve ilatyñ öldürilmegine ÿol bermediler. 

Oguzyñ ogullary şäheriñ daşynda düşdüler ve öz dädeleri Oguza ilçiler bilen şeÿle bir habar ÿolladylar: Eger-de Tekfury öldürmek niÿetiñiz bar bolsa, bize buÿruk beriñ ÿurdy talap size mal-hazyna ÿollaÿly, bu mesele barada bir üm-yşarat berseñiz ÿeterlikdir, eger-de ony bagyşlap günäsini ve ganyny geçÿän bolsañyz ony öz ÿurdyna ÿollañ, hökümdarlygy oña bermek isleÿän bolsañyz mal hem salgydynyñda belläp ony yzyna iberiñ, şeÿdip biz halkyñ ynamyny gazanarys, buÿrugyñyza boÿundyrys. İlçiler, Tekfury Oguzyñ huzuryna getirenlerinde Oguz oña söveşiñ nähili dovam edendigini, özi bilen ogullary arasynda nähili hadysalaryñ ÿüz berenligini sorady. Tekfur ÿüz beren hadysalary birin-birin añlatdy, söveşde öz goşunlarynyñ ÿeñilişe ugranlygyny, ogullarynyñ özlerini paÿtagta çenli kavalandyklaryny, paÿtagtyñ ÿaşulularynyñ özara ylalaşyp ony ogullaryna teslim edendiklerini beÿan etdi. Tekfuryñ sözi gutarandan soñra Oguz ondan, öz ogullarynyñ şäheri talap-talamandyklaryny sorady, Tekfur, olaryñ talañçylyk edendiklerini görmänligini aÿtdy ve bilmeÿärin men ol ÿerdekäm hiç ÿeri talamadylar, şäherden daşarda çölde galdylar" diÿdi. Oguz, şäherleri talamazlyk barada ogullaryna gaty tabşyryk berenligini aÿtdy, olaryñ-da şeÿle edendiklerini eşidende oña köp hoşal boldy. Ellerini asmana sary galdyryp, ÿüzüni tañra tarap çövürdi ve ogullarynyñ öz sözünden çykmandyklaryna ve olaryñ öz başarjañlyklary bilen, dädeleriniñ ÿerine geçmäge mynasypdyklaryna şükür etdi. 

Oguz şondan soñra Tekfura ÿüzlenip: "Sen ilki maña tabyn bolman garşylyk görkezen-de bolsañ, söveşen-de bolsañ, hemme günäleriñi bagyşladym, seni öz ÿurduñ başyna gaÿta ÿollap saltanaty saña berjek. Mundan beÿläk dos-dogry ve ÿüregiñizi tämiz edip bize tabyn boluñ, her yÿl meniñ ÿaşaÿan ÿerime pul (hazyna) ve mal iberiñ. Tekfur bu sözi eşiden vagty kellesini ÿere goÿup, gulluk şertlerini ve dogany ÿerine ÿetirip şeÿle jogap berdi: "Hemme ÿurtlar seniñ emriñde ve häkimiÿetiñdedir, meniñ ÿalylar ve menden has gavy milionlarça ynsan, seniñ buÿrugyñ astyndadyr. Seniñ buÿrugyña garşy gelmek üçin meniñ ÿalylaryñ güÿji-kuvvaty ÿokdyr. Her ne emir etseñiz kabul edip boÿun egerin. Eger-de (Oguz) merhemet edip meni bagyşlasañyz gulluk eder ve her yÿl saña mal-hazyna ÿollaryn ve gulluk hususynda hiç hili kem durmaryn." 

Bu mesele bir ÿüzli bolandan soñra Oguz, Tekfurdan Rum ve Fereñ ülkeleriniñ ÿagdayÿ, goşunlary hem ÿaşaÿan ÿerleri, olaryñ üstüne goşun ÿollajak bolsa, ol ÿerleri nähili gola salyp biljekligi barada sorady. Tekfur-da jogabynda Fereñ (Pereñ) ülkesini almagyñ ÿoly: "ÿagşy halatlar-savgatlar bilen ol ÿere ilçiler ÿollañ, ulularyñ gövnini gazanyñ, ilçiler olara halatlar geÿdirsinler ve salgyt tölemekleri gerekdigini aÿtsynlar, men-de ÿaşrynlykda olara bir hat ÿazyp öz ilçimi ibererin ve şu meseläni ÿagşy biliñ! bu govum gaty güÿçlidir, güneşiñ dogan ÿerinden bu ÿere çenli her ÿeri özlerine tabyn edendirler ve hiç bir janly olaryñ garşysyna çykyp bilmez, iñ ÿagşysy, mesele söveş bilen gutarmanka, ynsanlar ölüp ÿurt harabaçylyga aÿlanmaka boÿun boluñ, berjek salgytlaryñyzy belläñ, olar siziñ sözüñize ynanyp hazynany kabul ederler, olara tarap esger ÿollamagyñ geregi ÿok diÿerin" diÿdi. 

ÿöne Rum ülkesine gelenimizde; olaryñ gyşlagy deñize golaÿdyr ve gaty yssy bolar, olar barada-da şeÿle etmelisiñiz: Olar gyşlaga inip soñra ÿaÿlaga çykmak islärler, olar ÿaÿlaga gelmezinden ozal, esgerler gidip olaryñ ÿaÿlaglaryny eÿelemeli ve gyşlaglaryndan çakmaga ÿol bermeli däl. Gyşlaglarynda yssydan hem möÿ-möjekden oturmak mümkin bolmajagana görä, ejizläp siziñ bilen il bolmaga boÿun bolarlar" diÿdi. Tekfuryñ bu sözlerini Oguz uÿgun gördi ve ony öz ÿurduna ve saltanat merkezine gaÿta ÿollady. Özi bilen birlikde gelen ilçileri ve ony ÿurduna eltip tagtyna çykarjak elli sany atlyny hem ÿanyna goşdy. Öz oglanlaryna-da goşunlary bilen birlikde yzlaryna gelmäge buÿruk berdi. Oguzyñ ogullary dädeleriniñ huzuryna geldiler. Tekfur Oguza köp savgatlar ÿollady. Öz paÿtagtynda oturyp Oguza gulluk etmäge başlady. Tekfuryñ ÿurdy şeÿdip Oguza tabyn bolandan soñra, ol Pereñ ve Rum diÿaryna tarap herekete geçdi. 
 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com