Günhan ÿetmiş ÿaşynda tagta eÿe bolup ÿene ÿetmiş yÿllap padeşah bolandan soñra aradan çykdy. Günhanyñ ogly Dib ÿabgu padeşah boldy. Öz atasynyñ ady dakylan Dib ÿabgu, emirlerden ve erkan-i dövletden: Jeddim (atam) Oguz şeÿle köp ülkeleri nähili alypdyr, nireden-nirä barÿança eÿeläpdir, diÿip sorady. Şolaryñ arasyndan Ulaş ve Ulad adlarynda, Salur govmyndan iki (ata-ogul) adam öñe çykyp, diz çökip, salamlap: Gündogardan günbatara çenli bolan hemme ülkeleri seniñ dädeñ-atalaryñ eÿeläpdirler, biz-de seniñ bilen bile bolup saña goldav-ÿardam bereris, saña garşy gelip salgyt tölemejekler bar bolasa, şeÿle bir garşylyk berip ÿok edip, seniñ atalaryñ ve dädeñ ad-abrayÿ baky galar ÿaly ederis, diÿdiler. Hiç bir kimse, saña salgyt tölemezlik edip saña garşylyk görkezip bilmez. Dib ÿabgu bu sözleri eşiden vagty köp begendi ve özi-özüne: ÿurdy bolşy ÿaly saklap bilmek, şu iki akylly adamyñ sözlerine gulak asmak bilen mümkin bolar, diÿdi. Olara köp sylag etdi ve siz, biziñ bilen bile boljagy-yzy aÿtdy-yz, beÿleki govumlar-da şeÿle ederlermikä? diÿip Dib ÿabgu sorady. Olar "ÿazar (ÿazyr) govumyndan Alan adynda bir beg bar, onuñ-da Bulan adynda bir ogly bar, olar biziñ bilen biledirler, ÿene Dib Jenkşu (Jebeşku) ve ogly Dürkeş (Derkeş), Başbek (Daşbek) ve ogly Balgubek (Baÿgubek) bular Dögerlerden bolup biziñ bilen biledirler ve Bayÿndyrlardan Tülü (Kulu) hoja-da biziñ ÿanymyzdadyr, duşmanyñ bolan her ÿere biziñ bile göçerler ve seniñ üçin-de ölerler" diÿip aÿtdylar. Dib ÿabgu bu sözleri eşidende köp begendi ve munça govum biziñ bilen bir bolsa işler ÿagşy bolar diÿip oÿlandy. Şondan çürim, ady geçen govumlaryñ begleriniñ atalaryny öz ÿanyna çagyryp, olaryñ oglanlaryny ilçi edip K.r.k. (Kark), Şam, Başgurd, Fars, Kerman, İsfahan, Bagdad ve Basra iberdi. Olardan, bu ÿurtlardan üç yÿllyk salgytlary alyp gelmeklerini isledi. Olaryñ baran ÿurtlaryndaky ÿolbaşçylar boÿun boldylar ve töverekdäki hanlar-da tabyn bolup salgytlary tölediler. ÿabgu niçe vagtlap padeşahlyk etdi, ÿöne Ad.n ÿ.m.k‰n oña ÿagy boldy ve şol ÿurduñ halky tabyn bolmaÿardy. Bu ÿer, gündogarda bir velaÿatdy, adyna ÿemek‰n (ÿemekler) diÿÿärdiler. ÿagni güÿçli-kuvvatly ynsanlar bolup olardan iki adam, beÿleki On adam bilen de-di. Olarda, güneş dogan vagty lañ-yra çalmak adaty-da bardy. Dib ÿabgu han, olaryñ üstüne hüjüm etdi, olary mugyra getirenden soñra yzyna gaÿdyp geldi. ÿöne ol ilahy takdyra boÿun bolmaly boldy: atynyñ aÿagy sürşüp ÿere yÿkylanda bud sü-ki dövlip vefat boldy. 

Ondan soñra Kors (Kurs) ÿabguÿ onuñ ÿerine padeşahlyk tagtyna oturdy, onuñ orunbasary Okly Aluşbadin Olsundy. Kors, her işini oña ge-eşÿärdi. Ol otuz yÿl padeşahlyk kyldy, soñra ogly Korus ÿasak ÿabguÿ onuñ ÿerine padeşah boldy. Ol-da togsan yÿllap padeşahlyk etdi. 

Ondan soñra ogly inal ÿabguÿ Han ÿerine geçdi. Rovaÿata görä ol ÿüz ÿigrimi yÿllap padeşahlyk etdi. Hökmürovanlygynda ol, özüniñ veziri, orunbasary hem begleri bolan Karu (Kayÿ-Baÿat) Dede Kerenjük Salyrlardan Damkak ve ÿene Salyrlardan Öksi bilen ge-eşip-maslahatlaşÿardy. Şol vagtlar hemme ÿerde asudalyk berkarardy. onuñ padeşahlyk vagty gutarandan soñra ogly İnalsir ÿabguÿ Han, ÿurtde tertip-düzgüni ÿola goÿup edil 7 yÿllap padeşah boldy. Veziri Salyrlardan Öksi hoja bilen ÿivalardan Şaban hojady. ÿedi yÿl dovam eden padeşahlygy vagtynda ol, öz ogly Ala Atly Gyş Donly Gayÿ Inal Handan razydy. Şondan çürim özi ÿaşap ÿörkä, padeşahlygy oña berdi ve ony padeşahlyk tagtyna oturtdy. Ine şu vagt, peÿgamberimiz Hz.Muhammed Mustafa (S-A) dünÿä inÿär ve ol, Baÿat Dede Kerenjügi Hz.Resulyñ ÿanyna ilçi edip ÿollaÿar ve musulman bolÿar. Kerenjük, Gorkut-Baÿat neslinden bolan Kara Hojanyñ ogly, ol köp akylly, bilgili hem keramatlydyr. Inal Han Syr ÿavguÿ zamanynda orta çykÿar. Bu sözleri rovaÿat edeniñ sözlerine görä, ol iki ÿüz togsan bäş yÿl ÿaşapdyr. onuñ aÿdan dana sözleri, keramatlary, onuñ hakynda aÿdylan köp hekaÿalaryñ sany kändir. Şol vagt, öz dädesiniñ bellän orunbasarlary ve oña ÿardam edenler aradan çykÿar, olaryñ ÿerine başga naib ve vezir bellenÿär. Şolardan birisi Bayÿndyrlardan bolan Dönker ve beÿlekisi-de Igdirlerden Dönke bolup, bu padeşah aradan çykÿança naiblik hem vezirlik olaryñ golundady. 

Gayÿ İnal Han aradan çykanda, ÿug dabarasy üçin dädesiniñ orunbasary bolan Bayÿndyr Dönkeriñ ogly Erki uly bir zyÿafat berdi. İki gölden birini ÿogurt (aÿran) beÿlekisiniñde Kymyz bilen doldurdy. Şeÿle köp goÿun, sygyr ve at eti yÿgnanypdy, hamana dag ÿaly. Näçe velaÿat bar bolsa olardan adamlar geldi ve olaryñ hemmesi naharlandylar, gidenlerinde-de özleri bilen bile azyk-iÿmit äkitdiler, ÿene ol artyp galdy. Gayÿ İnal Hanyñ ogly ÿokdy, ÿöne soñky vagtlarda hatyny gövreli boldy ve ölen vagty onuñ bir ogly dünÿä geldi. Bu oglan dünÿä gelen vagty Gorkut ve Erki (her ikisi) bu oglanyñ ady Tuman (duman-ümür) bolsun diÿdiler. 

ÿaşulular, Tuman (Duman-Ümür) gara-kylyk diÿmekdir ve bu padeşahlara gelişmejek ad diÿdiler, has ÿagşy ad dakmak gerek diÿip olar aÿak dirediler. Şonda Gorkut şeÿle diÿdi: Duman-ümür bolanda hava gara-ky bolÿandyr velin, ÿöne gök önümler üçin gerek bolan çygy özi bilen getirer, bu oglanyñ dädesiniñ aradan çykmagy bilen halkyñ gövni syndy ÿöne duman dargar, yzyndan güneş görner ve aÿdy-lyk bolar, gök önümler köfeler ve her kimiñ işi o-una bolar, şonuñ üçin biz-de şeÿle ady saÿlap aldyk. ÿabguÿ han, ogly Ala Atly Keş (gyş) Dernekli (donly) Gayÿ İnal Hany öz ÿerine saÿlapdy. Ol dirikä, hemme haÿvanlary tutup öldürip, dillerini kesip bir guta goÿup saklapdy. Bir oglum bolsa, haÿvanlaryñ dilini a-lar ÿaly diÿip oña beriñ diÿip vesiÿet edipdi. 

Şol gutyny Tuman han dünÿä gelende tapdylar, içindäkileriñ hemmesini ÿuvup Tuman hana berdiler. Şondan çürim oglan ulalanda, hemme haÿvanlaryñ dillerini bilÿärdi. Şondan soñra uly-kiçi her kim yÿgnanyp, Tuman han ulalana çenli padeşahlygy kime bermeli diÿip biri-birileri bilen maslahatlaşdylar. Gorkut hemme halkyñ ortasyndan çykyp gaty ses bilen: "Padeşahymyz ölen vagty, her kim bilÿändir ki Erki onuñ hyzmatyndady ve ol özünden ÿagşy ad galdyrdy, çenden aşa ÿagşy hyzmatlar etdi, iki gölden birini aÿran beÿlekisiniñde kymyz bilen doldurypdy, örän uly zyÿafat beripdi, onuñ ÿaly işi henize çenli hiç kim eden däldir, onuñ şeÿle hyzmaty bolansoñ, zamananyñ şertlerini nazara alyp, Tuman hanyñ entek kiçi oglandygyny göz ö-üne getirip, onuñ padeşahlyk vezipesini alyp baryp bilmejekligini bilip, padeşahlyk şu oglanyñ ady üstünde ylalaşylsyn, ÿöne ol, jahyllyk-ÿetginjeklik ÿaşyna ÿetene çenli, onuñ orunbasary edip Erki belläÿli-" diÿdi. 

Gorkut bu sözleri aÿdandan soñra hemme halk onuñ bilen ylalaşdy, Tuman han Padeşah boldy ve Erki-de onuñ naibi bolup işe başlamaly edildi. Şeÿle uly hyzmat edeni üçin-de Erkiniñ adyny Göl-Eri (köl-Erki) edip bellediler. Göl-Erki han dokuz yÿllap padeşahlyk tagtynda oturdy. Tuman han ÿetginjeklik çagyna ÿetende, padeşahlyk onuñ hakydy ve yÿgnanan üç ÿüz çemesi adamyñ ö-ünde tagta çykjaklygyny yglan etdi. Göl-Erki Han bu sözi eşidende gorkdy ve gaÿga batdy. Ol, hanyñ orunbasarlaryna ÿüzlenip: dokuz ÿüz goÿun ve dokuz gysrak kesiñ oña toÿ tutuñ ve Tumana, ol (Göl-Erki) ava gitdi diÿip aÿdyñ, diÿdi. Bu toÿ vagtynda, käse tutulyp başlandy, munuñ üçin-de üç müñ goÿun ve otuz gysrak kesiñ (öldüri-) diÿip buÿurdy. Şu arada Gorkutyñ yzyndan bir adam ÿollady ve "Dövletiñ diregi sensiñ, işler şeÿleräk-beÿleräk dovam edendir, ÿöne Tuman hanyñ haklydygyna gürrüñ ÿokdyr, tagt ve ÿurt onuñ emrindedir, gelsin, näme aÿtjak bolsa aÿtsyn, biz-de şo-a görä özümizi-işimizi belläÿli" diÿdi. Gorkut bu habary eşidende ol ÿere geldi. Göl-Erki Han Tuman Hana toÿ tutdy ve Gorkut-da käse tutdy. İÿmekler getirildi ve aş iÿildi. Şol vagt ÿaşly-garry bir gurdyñ sesi eşidildi. Tuman Han hemme haÿvanlaryñ dilini bilÿänligi üçin, bu gurdyñ näme diÿÿänligini-de a-lady. Ol: haÿp garrydym, avlarymyñ yzyndan ÿörtip ÿetip bilmeÿärin, eger ÿetişip bilsem-de ony tutup bilmeÿärin, hatda tutsam-da ony bölek-biçek edip iÿip bilmeÿärin diÿÿän. Garry gurt sözüni gutaranda, üç ÿaş gurt oña şeÿle jogap berdiler: Eger-de sen garry ve güÿçsiz bolsañ, biziñ güÿjimiz bar. ÿaşlar, ÿaşululara ÿardam etmeseler, onuñ näme gyÿmaty bolar. Bu gije ümür-gara-ky ve güÿçli bir apy-tufan turjak, şundan peÿdalanyp toÿ üçin getirilen haÿvanlary bölek-bölek edip saña bereris, olary rahat iÿersiñ, biz saña her zaman ÿardam ederis. 

Olaryñ golayÿnda, aşöÿdäki goÿunlara göz-gulak bolÿan Göl-Erki Hanyñ Gara-Barak adynda bir köpegi bardy. Bu köpek: eger-de padeşah ma-a yssy-ÿagly bir guÿruk berse, sizlerden hiç biriñiziñ bir guza-da el uzadyp ona eÿe bolmagy-yza ÿol bermerin diÿip gurtlara jogap berdi. Padeşahyñ ogly Tuman bu hal-ÿagdayÿ görende, bişen-teÿÿar aşyñ içinden bir guÿruk alyp şol köpege tarap zy-dy. ÿanyndakylar, bir köpege-de şeÿle guÿruk berilermi? diÿip soradylar, ol-da şeÿle jogap berdi: ony biziñ bilen Göl-Erki (Erkin) Han arasynda agzalalyk çykmasyn diÿip berdim, hem-de: birine sadaka berjek bolsañ ozaly bilen köpege ber, diÿilip aÿdylÿandyr, biz gaÿgysyz bolar ÿaly, köpek-de gaÿgysyz bolmalydyr, şondan çürim berdim. Şondan soñ aş iÿdiler ve ÿatdylar. Gijäñ ÿarymynda Tuman Han oÿanyp ÿanyndakylara: görüñ, daşarda ÿel ösÿärmi - ösmeÿärmi? diÿip buÿurdy. Olar görseler her tarap gara-ky, gaty ÿel ösÿär üstesine ÿagyn-da ÿagÿar, bu habary gelip Tuman hana aÿtdylar. Tuman Han, gurtlaryñ sözüniñ dogrydygyna göz ÿetirdi. Jahan ÿagtalyp, ÿel hem ÿagyş duran vagty köpegi gözlediler, goÿunlaryñda görmediler. Tuman han, Gara-Baragyñ sözünde durup durmaÿanlygyny bilmek isledi. ÿanyndaky üç ÿüz adamdan, Gara-Baragyñ ve goÿunlaryñ nirededigini bilmeklerini isledi ve olary çartarafa ÿollady. Görseler, goÿunlar gurtlardan ürküp Gara-Barak bilen bile, yzlaryndan gurtlar gelÿärkä Agly adyndaki geçelgä tarap gidipdirler. Gara-Barak gurtlar bilen çeÿneşip, geçelgäniñ agzyny tutup gurtlaryñ goÿunlara hüjüm etmekleriniñ ö-üni alypdyr. Tuman Han bu hal-ahvaly eşidende, derrev atyna minip ol ÿere gitdi, hal-ÿagdayÿ görüp gurtlaryñ hemmesini öldürdi. Bu köpegiñ-de öz beren sözünde durÿanlygyna ynandy. Goÿunlaryñ Erki Hanyñ ÿanyna äkidilmegini isledi. Erkin Han, Tuman hanyñ gelÿänligini eşidende ony garşy almaga çykdy. Tuman Han bilen Göl Erki han gujaklaşdylar ve bile oturdylar. Gürrüñleşikde Göl-Erki Han, Tuman Hana şu goÿunlar üçin bir şahzadanyñ şeÿle ÿorulmagyna gerek barmy? Eger şu goÿunlar ve hat-da mü-lerçesi ölse näme bolar, biz hemmämiz seniñ gullukçylaryñ ve nämämiz bar bolsa-da olar seniñkidir, çünki sen biziñ hanymyzsyñ diÿdi. Tuman Han onuñ jogabynda "aslynda goÿunlaryñ onçakly ähmiÿeti ÿok, olaryñ şeÿle heläk bolmaklary ad-abrayÿmyza ÿagşy bolmazdy, adamlar soñra, Tuman Hanyñ aÿagy düşmedi, özi üçin berilen zyÿafatyñ goÿunlary şeÿle haram öldi diÿerler" diÿip aÿtdy. 

Şeÿdip toÿa başladylar ve ol ÿedi gije ÿedi gündiz dovam etdi. Toÿda her gün togsan goÿun bilen dokuz gysrak öldürilÿärdi. Şol vagt Gorkut orta çykyp Tuman Hana: Dädeñ aradan çykan vagty sen kiçi-bäbek bolanyñ üçin, padeşahyñ naibligini sen ulalÿançañ Göl-Erki Hana bereÿli diÿip ge-eş geçirdik, indi sen ulaldyñ ve hayÿrly bu makama ÿetdi-. Göl-Erki Han garrydy, onuñ bu günlükmi-ertirlikmidigi belli däl, şu vagt sen ony öz vezifesinden çetleşdirseñ halk geñ görer ve bu iş hormat-sylag bilen-de badaşmaÿar, diÿip aÿtdy. 

İñ ÿagşysy sen onuñ gyzyny al ve ol-da hemme mal-hazynasyny saña berer, birnäçe günden soñra ölende tagt hemme zatlary bilen saña galar, diÿdi. Tuman Han, Göl-Erki Hanyñ gyzlaryny toÿ mahalynda görüpdi. Bir gyzy begenip oña gudaçylyga iberdi. Bu iş üçin-de bir aÿlap toÿ-tomaşa tutuldy. onuñ otagyny beÿleki öÿleriñ ö-ünde salypdylar. Tuman bir gün tagtda uklap galanda, daşardan geçip barÿan bir aÿalyñ sözleri gulagyna geldi: "Aÿna Han ogly Uje Han, Tuman hanyñ alan Göl-Erki Hanyñ gyzyny men aljakdym, ÿöne ol (Tuman Han) ara girip gyzy alypdyr, gidip onuñ bilen söveşip gyzy yzyna alaryn", diÿipdir. Tuman Han bu sözleri eşidenden soñra hiç bir zat eşitmedik ÿaly bolup gezmekligi özüne kemlik bildi, derrev galyp esgerlerini çagyryp yÿgnady ve Uje Han bilen uruşa gitdi. 

Tuman Han ol ÿere baranda Aÿna Han gelmedi, ogly Uje söveşmek üçin garşy çykdy, Tuman Han onuñ bilen söveşdi ve ony ÿeñdi, iki gün iki geje ony paÿtagtyna çenli kovalady. Ahyrso-y öz ÿüz atlysy bilen onuñ goşununy ÿene bir gezek ÿe-di, Uje Hany tutup yzyna gaÿtdy ve öz goşununa birikdi. Olaryñ ÿurdunyñ serhedinde birnäçe günläp oturdy. Uje Hany huzuryna çagyryp ondan aÿdan sözleri ve nämeler pikir edÿänligini sorady, ÿöne ol bu meseleler barada hiç bir zat aÿtmaÿardy. Özi tarafyndan aÿdylan ve Tuman Hana eşitdirilen sözleriñde kabul etmedi. ÿalñyz jogap edip: Aramyzda ÿüz beren söveşiñ sebäbi, seniñ biziñ ÿurdymyza çozup gelmä-dir, biz-de saña garşy durmaga mejbur galdyk, onuñ başga sebäbi ÿok, diÿdi. Tuman Han onuñ hiç bir zady kabul etmän, inkär edip oturyşyny görende onuñ öldürilmegine buÿruk berdi ve bu ÿerde ÿene bir yÿllap galdy. 

Göl Erki Hanyñ gyzy bolan aÿaly, Tuman Hanyñ ol ÿerde ÿene bir müddet galjaklygyny eşidip ol ÿere gitdi. Aÿal şol vagt gövreli bolup ayÿ-güni golaÿlaşypdy, ÿolda onuñ bir oglu boldy, bu hal-ÿagdayÿ Göl-Erki Hana habar berdiler ve her ikisiniñde oña tarap iberdiler. Göl-Erki Han oglany ÿanyna alyp toÿ tutdy ve oña Gaÿ ÿavgu Han diÿip ad dakdy. Gyzyny Tuman Hanyñ ÿanyna ÿollady, olar bir-birlerine gavuşdylar. Tuman Han soñra Aÿna Hana garap: "Ata-Babalaryñyz hemişe meniñ Ata-Babalaryma boÿun boldylar, ÿöne seniñ ogluñ bize garşy ÿaman pikirler edeni üçin ony öldürmäge buÿruk berdim. İndi sen ÿüregiñ bilen meni o-laÿan bolsañ, ozalkysy ÿaly bize boÿun bolup öz salgytlaryñy kemsiz ÿollarsyñ, men-de bu ülkäni saña bererin" diÿdi. Aÿna Han boÿun bolup, oña ÿüregi bilen baglydygyny görkezende, Tuman Han bu velaÿaty oña berdi. Ony öz ÿurdu-a ÿollap özi-de paÿtagtyna gaÿtdy. Öz oglanyny görende köp begendi. Şondan soñ bir müddet Göl-Erki Han bilen bile işleşdi. Soñra ogly Gayÿ ÿavgu Han ulalyp ÿetginjeklik çagyna ÿetende, bir gün suv kenarynda bir oglan bilen oÿnaÿardy, agyzlary alalanda ol, öz ÿoldaşyny öldürdi. 

Gayÿ ÿavguÿ inçe ve başy üç ÿüzli bir oty alyp onuñ bilen öz ÿoldaşyna uran vagty ol, ikä bölünipdir, çünki bu otyñ tikenleri edil Almaz ÿalymyşyn. muña her kim haÿran galypdyr. Tuman Han bu habary eşidende "Meniñ oglum Ta-rydan güÿç alÿan bolmaly" diÿip onuñ ady Tiken bilen Adam Biçen (oran-kesen) Gayÿ ÿavguÿ Han bolsun diÿip buÿurdy. Soñra Tuman Han bilen Göl-Erki Hanyñ bilelikde tagtda oturan vagty geçirilen bir toÿda, Tuman Hanyñ ogly-da ol ÿerdedi. Ol, şol jemagatyñ arasynda Göl Erki Hana: Bu tagtda oturmak meniñ dädemiñ hakydyr, köp vagt bäri sen oña eÿe boldu-. Dädem ulalan-da bolsa tagtda oturyp buÿruk bermek maksady bilen ejemi oña berdiñ, indi men-de ulaldym, sen mazaly garrydyñ, tagtdan düşüp ony öz eÿesine bermegiñ vagty-zamany gelmedimi? Uly-kiçi her kim bilÿändir tagtyñ biziñkidigini, mundan beÿläk tagta çykma, taraplar arasyndaky dostlugy duşmançylyga aÿlandyrma diÿip aÿtdy. Göl Erki Han bu sözleri eşidende biraz durdy ve soñra şeÿle diÿdi: Bu sözleri meniñ ozal a-lamagym, aÿtmagym ve ylaÿta-da seniñ bir tikenli ot bilen birini ikä bölen güniñ tagty saña bermegim gerekdi, ÿöne sen menden ozal işe girişdiñ ve dogry aÿdÿarsyñ, hak sözüñ garşysynda men näme diÿip bilerkäm? 

Ertesi gün Göl Erki Han uly bir toÿ tutdy, Tuman hanyñ atalaryndan galan öÿleri beÿleki öÿler bilen bile gurdylar. Göl Erki Han, Gorkuty, Oguzyñ hemme urugyny, ululary ve beÿleki adly-abraÿly adamlary yÿgnap şeÿle diÿdi: "Otuz iki yÿldan bäri bu tagtda oturÿaryn, bu gün hak Tuman Hany-kydyr ve oña-da öz dädesinden ÿetendir. Eger biziñ urugymyzyñ padeşah bolmak ÿaly bir hövesimiz bolanda-dy bu ÿalñyz bir boş höves bolardy. Padeşahlyk tagty, bu iş üçin uly Ta-ry tarafyndan bellenenler bilen olaryñ neslinden gelenlere layÿkdyr. Elbetde bu urugdan gelenler hiç vagt ÿalñyş iş etmezler, ÿöne men edip bilerin. Şondan çürim henize çenli, tagtda oturan 32 yÿlymyñ dovamynda bir adamyñ menden gövni galan bolsa aÿtsyn". Ol ÿerde yÿgnananlar bir agyzdan "biz-hemmämiz seniñ eden hemme işleriñden razydyrys, senden bize hiç vagt zyÿan gelmedi" diÿdiler. Soñra tagty oña tabşyrdy ve: "Şu tagty berÿärin, ÿöne olaryñ, atalarynyñ edişleri ÿaly edip, adalat ve hakykatdan aÿrylmazlyk şerti bilen. Biz-de şeÿle ÿol bilen gidipdik" diÿdi. Ahyr degişmä salyp agtygy Gayÿ ÿavgua: Eÿ meniñ gyzymyñ ogly, ahyrso-y ma-a ÿagy boldyñ hal, gel mübäreklik bilen tagta çyk-otyr" diÿdi. Oglan-Gayÿ şol vagt dokuz ÿaşynda-dy ve: "meniñ bu meselede dädem bilen sözüm-ge-eşim bar, ertir biziñ günimizdir, näme etjekligimizi bilÿäris, seniñ aÿdÿanlaryña-maslahaty-a mätäç däldiris" diÿip jogap berdi. Toÿa gelenler, yzlaryna gaÿtmaga teÿÿarlanÿarkalar, agşam Gayÿ Han dädesine, "Ata barka aga ÿaş, aga barka ini ÿaş" diÿdi ve sen bir toÿ tut-da özüñ tagtda otyr, men sen garryÿan vagtyñ, seniñ buÿrugyñ bilen tagta çykaryn, diÿip sözüni ÿetirdi. 

Dädesi onuñ bu sözüni kabul edip begendi ve şol gijäniñ özünde dädesi häkimiÿet başyndaka işläp ÿören emirleri, işgärleri ve beÿlekileri çagyrtdy ve yÿgnanyp gelmekleri üçin ilçiler ÿollady. Her kes gelenden soñra toÿa başlandy. Şeÿle bir gavy toÿ tutuldy, oña ilat haÿran galdy, ozal şeÿle toÿ görülmändi. Bu toÿ on üç günläp dovam etdi. İlkinji gün Tuman Han tagta çykdy, ÿüz gün geçenden soñra öz razyçylygy bilen tagtdan düşüp öz ogly Tiken Bilen ÿer Biçen Gayÿ ÿavguyÿ tagta çykardy. Bu han togsan yÿllap padeşahlyk etdi. Diÿseñ gahryman ve arassa ÿürekli ve namysly bolany üçin ÿurdy kanunlara tabyn etdi, ÿer ÿüzüniñ her tarafyndan oña salgyt-hazyna gelÿärdi. 

Togsan yÿllap padeşahlyk edenden soñra Gayÿ ÿavguÿ Han aradan çykdy, onuñ ogly Uladmur ÿavguÿ Hany, ÿas-matam gutarandan soñra bir toÿ tutulyp tagta çykardylar. onuñ Gara Alp adynda özünden kiçi bir dogany bardy. Hökümdarlygynyñ 15-nji yÿlynda Oguzlara tabin ve boÿun bolan Uÿgur govumyndan Arykly Arslan Han ÿagy bolup Oguz ÿabgular häkimiÿetine garşy gozgalañ göterdi. Uladmur ÿavguÿ Han esger yÿgnap onuñ bilen uruşmaly boldy. Olar arasynda Talas tövereginde söveş başlandy ve ol üç gije-gündiz dovam etdi. Uladmur ÿe-iş gazandy ve Arykly Arslan öz emirleri bilen bile şol söveş vagtynda öldürildi. Ozal olara berilen velaÿat gaÿtaryp alyndy gylyçdan halas bolanlar, mal-gara ve savgatlar bilen gelip öz tagsyrlaryny boÿun aldylar. Uladmur bir yÿllap şol ülkede galdy. 

Arykly Arslan Hanyñ bir ÿaşajyk ogly bardy. Bir gün ony Uladmur ÿavguÿ Hanyñ ÿanyna getirdiler, Uladmur oña bakyp rähmi geldi ve gözüne ÿaş aÿlap: haÿip, bu velaÿaty atamyz Uÿgur govumyna beripdi, eger dädesi ÿalñyş iş etmändedi bu ÿaşajyk oglan şeÿle boÿny buryk-ÿetim galmazdy. Oglana Aly (Alp) Tavgaç Han ad goÿup, şol velaÿatyñ padeşahlygyny oña berdi ve "ata-babalarymyz hemişe size ÿardam edip sizi goldandyrlar, inşallah men-de mundan beÿläk şeÿle ederin, siz arassa ÿürek bilen bize boÿun bolup geziñ, ÿöne hudaÿ saklasyn, terslik etseñiz, şeÿle edenleriñ başyna gelenler siziñ başy-yza-da geler" diÿdi. Şondan soñ öz paÿtagtyna gaÿtdy. Dädesi ve erkan-i dövlet oña toÿ tutdylar, şonda Uÿgurlardan getirilen ÿesirleri bagyşladylar ve olary yzlaryna iberdiler. ÿurt abadan ve parahatçylyk boldy. Öz dädesi Tiken Bilen ÿer Biçen Gayÿ ÿavguÿ aradan çykanda Uladmur ÿavguÿ Han 75 yÿllap padeşah boldy, ÿöne onuñ ogly ÿokdy, ondan soñ Gayÿ ÿavguÿ hanyñ beÿleki ogly Gara Aly (Alp) başa geçdi. Bu oglan, öz dädesiniñ Urçe (Orja Han) bilen söveşi mahalynda, onuñ tarafyndan sallançakdan ogurlanyp äkidilipdi, ÿöne ol, öz dädesi (Gayÿ ÿavguÿ Han) dirikä gaÿdyp gelip ony görüpdi. Gara Aly (Alp) Hanyñ padeşahlygy 22 yÿllap dovam etdi. 
 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com