¥avgularyñ nesli gutaranda Gara Han ogly Bugra hany padeşahlyga getirdiler. Togsan yÿldan soñra üç ogly boldy. Ulusy il tegin (tekin), ortanjasy Kory tegin ve iñ kiçisi Bek tegin. Teginiñ manysy gözel ÿüzli (avadan-gelşikli) diÿmekdir. Bugra Han Aşy, diÿilÿän iÿmek oña mahsusdyr. Rovaÿata görä: bir gün esger aç galypdyr ve haÿsy aşy bişireÿli diÿip sorapdyrlar. O-da tiz bolsun diÿip, biraz hamir alyp elleriniñ aÿasynda ÿaÿradyp gazana salypdyr. Şondan soñra şol aş (nahar) halk içinde meşhurlyk gazanypdyr. 

Onuñ dövründe urp-adatlaryñ berjaÿ edilişi ve dogrulyk birkemsiz ÿerine ÿetirilÿärdi. Her kim öz hakyna razydy ve hiç kime zulum edilmezdi. Bollukdy ve hemme zat arzandy. Üç oglunyñ-da enesi bolan Bayÿr Hatyn adynda akylly bilgili ve ukyply bir aÿaly bardy. ÿurdyñ meseleleri barada-da kävagt ol karar berÿärdi. Bir gün şol aÿal aradan çykdy. Bugra Han üç yÿllap ÿas tutdy, öÿünden daşary çykmady ve saçyny syrdyrmady. Ol garryp, horlanyp ÿuvaş-ÿuvaşdan işden-güÿçden galdy. onuñ bu hal-ahvalyny gören begler ondan üç oglu-dan haÿsy birini öz ÿeri-e Han edip bellejek, diÿip soradylar. Bugra Han: maslahat geçiriñ ve begler haÿsy birini layÿk görÿän bolsalar şony saÿlañ diÿip jogap berdi. Begeler bir-birleri bilen maslahatlaşdylar ve Bugra Hanyñ ÿanyna baryp, oglanlaryñ üçisi-de täj-i tagty eÿelemäge mynasypdyr, ÿene karary siz beriñ diÿdiler. Bugra Han: her zadyñ orta-miÿanasy ÿagşydyr, diÿende begeler onuñ ortanja oglyny -Kory Tegini saÿladylar ve 7 günläp toÿ tutdylar. 

Kory Tegin öz dädesi-Bugra Hanyñ ÿanyna gelip: Niçe yÿldan bäri öÿüñ bir çetinde oturyp ejem üçin ÿas tutÿarsyñ, bu işden ne peÿda? diÿip ony ÿanyna aldy ve bile ava çykdylar. Şonda Kori Tegin bir dag keÿigine ok atdy. Sarygul adynda bir adam bu oky tapdy ve ony Kory Hana getirip berdi. Kory Han, ol öz dogrulygy ve ma-a bolan ynamy bilen şol oky getirdi diÿdi ve oña sylag edip ÿaragly güÿçleriñ başkomandirligini berdi. Bir gün Kory Han dädesine, seniñ hyzmaty-y eder ÿaly bir gyz alayÿn diÿip Bugra Hana ÿüzlendi, ol-da gözüne ÿaş aÿlap: haÿsy gyz-aÿal seniñ eneñ Bayÿr (Baÿan) Hatynyñ ÿerini tutup biler? hem-de gelen hatyn aramyzy degrer, biz ata-ogly bir-birimizden ayÿrar diÿdi. Şeÿle-de bolsa Kory Tegin, Künje (Külçe) begiñ gyzyna gudaçylyga iberdi. Razyçylyk bilen şol gyzy Bugra Hana aldylar. 

Bir gün Bugra Hanyñ aÿaly, Kory Tegin ÿalñyzka onuñ ÿanyna baryp gel seniñ şaçy-y darayÿn diÿip oña ÿanaşÿar. Ol-da enemiñ ÿerine gelen aÿal, darasa-darasyn diÿip oña saçyny daratÿar, şonda aÿal, meni garry dädeñ elinde esir etdiñ, özüñ ma-a hiç bakmaÿarsyñ diÿip oña ÿanaşjak bolÿar. onuñ bu ÿaman pälini a-lan Kory Tegin gaharlanyp ertir dädem bilen ge-eşip seniñ pendi-i bererin diÿip ol ÿerden aÿrylÿar. Aÿal bolsa bu hal-ahvaldan her kimiñ habardar boljaklygyny göz ö-ünde tutup, bir hilegärlik etmäge başlaÿar. Kory Hanyñ öÿündäki gyzlardan 2-3 sanysyny çagyryp biriniñ aÿagyna Kory Hanyñ çekmesini geÿdirdi ve ony öz öÿüniñ gafysyna çenli ÿöritdi. Şol gije gar ÿagypdy ve çekmäñ yzlary garyñ üstünde belli bolup durdy. Soñra gidip  ärine (Bugra Hana), ogluñ Kory Han meniñ öÿüme gelip meni özüne tabyn etjek boldy, gör, ine onuñ çekmesiniñ yzlary garyñ üstünde durandyr, diÿdi. Bugra Han muña gaty gahary geldi ve emirlerini çagyryp hal-ahval barada olar bilen ge-eşdi. Emirler, iñ ÿagşysy Kory Hany çagyryp hal-ahvaly ondan soraÿlyñ, diÿip pikir berdiler. 

Kory Hany tutup getirip, seni dädeñ buÿrugy bilen tutÿarys diÿip oña aÿtdylar, ol-da dädem buÿruk beren bolsa ine ellerim, alyñ da-yñ diÿip hiç garşylyk görkezmedi. ÿöne oña, Bugra Hanyñ aÿalynyñ Bugra Hana aÿdanlary barada sorag berdiler, ol-da, indi düşündim, diÿmek ol menden ozal işe girişdi ve ediljek işiñ ozal dile getirilmesiniñ ÿalñyşdygyny indi a-ladym ve atalarymyz-da "Dile Düşen İş Zyÿan Getirer" diÿip biderek ÿere aÿdan däldirler diÿip sesini çykarman oturdy. Emirler bu ÿagdayÿ Bugra Hana aÿtdylar, ol-da emirlerine bu iş barada siz nähili pikir edÿärsiñiz diÿip ÿüzlendi, olar, Kori Teginiñ şeÿle iş etmänligini ve onuñ aÿalyñ niÿeti bolandygyny adÿar diÿdiler. 

Şol vagtlar Döv Gaÿasy adynda uly bir dagyñ eteginde Ajdarha bardy Endek adynda giñ bir meÿdanyñ gyrasynda. Bu dagyñ eteginde üç sany uly agaç bardy, olaryñ herbiri bir akarçeşmäniñ aÿagynda bolup, her agajyñ aşagynda iki mavy ajdarha bardy. Birisi günäkär diÿip pikir edilse şol adamyñ endamyndan bir ÿerini mayÿp edip şol ajdarhalaryñ ÿanyna ÿollaÿardylar. Eger-de şol adama ÿö-kelÿän günä dogry bolsa ajdarha ony derrev iÿÿärdi, eger-de ol bigünä bolsa ajdarha onuñ endamyndaky mayÿp ÿerini bejerip, ÿuvup-ÿalap yzyna iberÿärdi. 

Bugra Han oglunyñ meselesiniñ ajdarha tarafyndan birÿüzli edilmegini ve gözlerine çiş kakyp-kör edip onuñ ajdarhalaryñ ÿanyna ÿollanmagyny isledi. Ol, bir diÿä mindirildi ve ÿanyna-da garaderililerden bir aşçy goşdylar, olar iki aÿlyk ÿola çykdylar. Şol vagtlar Kory Hanyñ komutany Antlyk Sarygulbaş ol ÿerde däldi. Gaÿdyp gelen vagty hal-ahvaly eşidip, Kory Hanyñ dädesi Bugra Hany öldürip kellesini kesip ony Kory Hana eltip bermekligi ÿüregine düvdi. 

ÿöne bu iş a-sat däldi, üstesine özi nähili dädesini gavy görÿän bolsa, Kory Teginiñ-de şeÿledigine göz ÿetirdi, oña hyzmat edip dostluk borjymy ÿerine ÿetireÿin diÿjek bolup, onuñ gazabyna duçar bolamayÿn diÿip pikir etdi ve iñ dogry işiñ Kory Teginiñ ÿanyna gitmekdigi kararyna geldi ve olaryñ yzyndan ÿola düşdi ve da-a golaÿ olaryñ ÿanyna ÿakyn bardy. Şol vagt Kory Tegin öz ÿanyndaky garaÿagyz aşçysyna: "at nallarynyñ sesini eşidÿärin, gör bakaly yzymyzdan gelÿän barmy? diÿdi, şol vagt garaÿagyz aşçy, bir boz atly y-daryp gelÿär diÿende Kory Tegin ol hökman Antlyk Sarygulbaşdyr, eger-de doganlarym bolsa olaryñ atlary gara bolardy, diÿdi. İne şol vagt Antlyk Sarygulbaş gelip ÿetdi ve atdan düşüp Kory Hanyñ elini-aÿagyny ogşady ve aglady, şonda Kory Tegin Han oña: Eÿ vefaly dostum, ma-a köp hyzmat etdiñ, indi-de doganlarym däl-de sen geldiñ ÿanyma, sen yzyña gaÿt ve öÿü-e hem oglanlaryña seresap bol, men öz bigünäligimi bilÿärin ve sag-salamat yzyma gaÿdyp geljekligimi-de bilÿärin, eger-de gaÿdyp gelmesem aÿal-oglan uşaklarym ilki Ta-ra soñra-da saña amanat bolsun, olara-da göz-gulak bol diÿse-de, Sarygulbaş ÿene aglap, yzyma gaÿtjak däl, ölsem-de seniñ bilen bile öljek diÿip aÿak diredi, olar üç bolup ÿola dovam etdiler. İki aÿlap ÿol ÿöridiler soñra uzakdan üç agaç göründi. Antlyk bu üç agajyñ haÿsy birine tarap ÿöriÿeÿli diÿip Kory Handan soranda ol, men özüm ortança ogul bolansam ortança agaja baraÿly diÿip jogap berdi. 

Şol vagt üç dag goçy (ajdarha) peÿda boldy, Antlyk atyny sürdi ve ajdarhanyñ edil ö-üne baryp durdy. Şol vagt Kory Han çeşmäniñ başynda uklap ÿatan. Ajdarha onuñ gursagyna dogry ÿörände Antlyk Sarygulbaş, bu işden gorkup gylyjyny syrdy ve ajdarhany öldürmek isledi ve näme edÿärsiñ ol bir padeşahdyr, ol günäsiz-de bolsa ony şeÿle ÿagdaÿa düşürdiler, oña zyÿanyñ ÿetse seni öldürerin diÿip gygyrdy. Ajdarha: hiç gorkma ol günäsiz ve tämiz ÿürekli bir adam diÿdi-de dilini Kory Teginiñ her iki gözüne sürdi, şol vagt onuñ çiş kakylan gözleri açyldy ve ol dünÿäni görüp başlady. Ol ÿerden sag-salamat öz obalaryna-öÿlerine gaÿdyp geldiler ve öz maşgala agzalaryna ÿetişdiler. Şol vagt, oba ÿagy geldi ve Bugra hany öldürjek bolÿarlar diÿip obada jar çekildi. Şonda hem Kory Han hem-de Antlyk Sarygulbaş ÿagylar bilen söveşdiler ve olary gyrdylar, gylyçdan halas bolanlaryñda gaçyp gutuldylar. 

Kori Tegin öz dädesini görüp başyndan geçenleri oña aÿtdy, şonda Bugra Han: men saña ilkinji güni, biziñ aramyzy bozar, agzalaçylyk salar, hiç kim seniñ ejeñ ÿerini tutup bilmez diÿip aÿtmadymmy? diÿip zeÿrendi ve şol aÿala näme jeza berjek bolsañ ygtyÿar sende diÿip Kory Hana ÿüzlendi. Kory Han ol aÿalyñ iki elini iki ata, iki aÿagyny-da iki ata da-dy, ortaradan-da bir at goşdy ve atlary gamçylady, olaryñ her biri bir ÿa-a gidip, şol bed päl aÿalyñ elini aÿagyny-endamyny parçalady. Şondan soñ Kory Han: Mundan beÿläk her kim başga kişä töhmet ÿapsa (etse) jezasy bu bolar, diÿdi. 

Ondan soñ Bugra Han ogluny tagta oturtdy ve ol ÿetmiş bäş yÿllap padeşahlyk etdi. Ol aradan çykandan soñra-da ÿakyn garyndaşlaryndan Ulfak (Oÿunak) Han, ÿedi yÿllap padeşahlyk kyldy. Ondan soñra ogly Arslan Han padeşah bolup tagta oturdy. onuñ kyrk hajibi (gapyjysy) bilen Sever (Suvar) adly bir guly bardy, ol hünärli hem batyr bir adamdy. Padeşah oña öz ÿanyndan ÿer berip, ony şeÿle bir özüne ÿakyn tutanmyşyn ve ol öz aÿtjak sözlerini padeşahyñ gulagyna aÿdyp bilipdir. 

Bir gün onuñ vasfy, padeşahyñ hatynyny-da haÿran galdyrdy, ÿöne onuñ şeÿle azad (islän işini edip ÿörmegini) hereket etmegini geñ gördi. Ony her kim gysganyp başlady. Olar padeşaha arz edip: Bu Severiñ ÿaman hyÿaly bar ve seniñde aradan çykaryp özi padeşah bolmak isleÿär, biz bu ÿagdayÿ size aÿtmaklygy maslahat bildik, diÿdiler. 
Arslan Han Severi bir ÿere ÿollapdy. Ol gaÿdyp gelende ony size bererin, siz isleseñiz ony parça-parça ediñ, diÿip arza gelenlere aÿtdy. OIar gaÿdansoñ Padeşah hareme girdi. Mal (Bal) hatyn (iñ uly hatyndy) öñe çykyp käse tutmak isledi, ÿöne padeşahy gamgin gördi ve onuñ sebäbini padeşahdan sorady. Padeşah hal-ahvaly oña aÿtdy, ondan gövnüm döndi, gaÿdyp gelende bu işiñ anygyna ÿeterin, aÿdylÿan sözler çyn bolsa ony öldürerin, diÿdi. Hatynlar: biz-de ony kävagt gysganÿarys, ÿöne ol edermen adamdyr ve her işiñ hötdesinden geler, anygyna ÿetmän, ony gysganÿanlaryñ sözüne ynanyp adamy heläk edasañyz soñra pişmanlyk peÿda bermez diÿdiler. Gara Arslan Han gije bu meseläni ÿagşy pikir edip saldamlap gördi. Ertir bolanda öz hajiplerine: Bu gün men Küÿükü (küÿki) Hisara baryp av avlamakçy, ÿöne arada kiçiräk päsgel bar, siz ol ÿere baryp av avla-" diÿdi. Padeşahyñ fermany bilen olar ava gitdiler. Bir gün Sever ÿetip geldi. Arslan Han ony öz ÿanyna getirmedi ve oña Anandan ve ÿe-ikentden üç yÿllyk salgytlary yÿgnap getirmegini buÿurdy. oña köp savgatlar berip ony sylag bilen ÿola saldy. ÿene bir gün özi hilegärlik bilen ölen boldy. Severe hem Hajiplere Gara Arslan Han öldi, diÿip habar ÿollady. Hajipler, bu habary eşidip derrev gaÿtdylar ve özara ge-eş edip, bu padeşah bizi hemişe hor görÿärdi, Severi bolsa bizden artyk görÿärdi, onuñ ölümi bize toÿdyr, diÿdiler. Sever bolsa köp gamgin bolup, hatynlaryñ ÿanyna baryp aglap-e-räp: Haÿp, emirleriñi has gavy görÿärdiñ, ÿöne olar senden soñra yzyñy goryp saklamadylar, olar seniñ hazynalaryñy alyp öz aralarynda paÿlaşdylar, mundan soñ bize ÿaşamak gerek däl, iñ ÿagşysy özümi öldüreÿin ve dünÿäni duşmanlaryñ golunda görmäÿin, diÿip zeÿrendi. Bu hal-ahvaly gören Gara Arslan Han, birden tabytyñ içinden daşaryk çykdy, hatynlary ony görüp gaçdylar ve ölen adam nähili direldi diÿip haÿran galdylar. Padeşah Severi gujaklap, seniñ hakyky hyzmatkärdigiñ belli boldy, diÿdi. 

Sever (Suvar) bu ÿagdaÿa haÿran galyp, adamlary şeÿdip der-emek bolarmy? diÿende Gara Arslan Han: häzir bu gürrüñleriñ vagty däl, ogullarym İlarslan ve Mahmud hemme nökerleriñgoşunlary bilen gidip şol kyrk hajibi tutup getirsinler diÿdi. Olar tutulyp getirildi, eden işlerinden utanyp ÿere bakyp durdylar, şonda padeşah näme üçin ÿere bakyp dursu-yz, galdyryñ kelläñizi diÿende olar: biz öz günämizi bilÿäris, ÿalñyşdyk diÿdiler, şonda padeşah: siz Severe ÿamanlyk etdiñiz, olar size gaÿdyp geldi, diÿdi. Sever-de, kim öz padeşahyna ÿamanlyk etse jezasy ine şeÿle bolar diÿip aÿtdy. Şondan soñ Sever padeşahyñ buÿrugy bilen olary ÿol kenaryna çykaryp gözlerini oÿdy, gulaklaryny kesdi, el-aÿaklaryny bedenlerinden ayÿryp ÿoluñ kenaryna tikip goÿdy. İkiÿüzlilere ibret bolar, diÿdi. 

Padeşah suvarybaşylygy, orunbasarlygy ve hyzmat gullugyny Severe berdi. Gara Arslan Han ÿetmiş yÿllap höküm sürdi. onuñ öz ogly ÿaş bolansoñ, tagta öz dädesiniñ doganynyñ ogly Osman Hany çykardylar. Ol-da 15 yÿllap padeşahlyk etdi, ondan soñra Esli Han tagta geçdi, ol-da üç yÿllap tagtda oturdy, soñra ogly Şaban Hany tagta çykardy, ol-da 22 yÿllap padeşahlyk etdi, ondan soñra-da Buran (Turan) Han padeşah boldy, onsekiz yÿllap padeşah bolup oturandan soñra ogly Aly Han onuñ ÿerine geçdi. Aly Han-da Manda (Maÿda) ve ÿa-ykentde 20 yÿllap padeşahlyk etdi. Aly Han öz ogly Gylyç Arslan, dogrulykdan-adalatlylykdan çykman öz sözlerini di-lär diÿip biline gylyç guşady ve oña Gylyç Arslan Han diÿip ad dakdy. Olar Horasan ÿurduna baryp ÿetenlerinde ÿetginjek ÿaşa gelipdi ve ol hemişe oÿnap-gezip ÿörmegi söÿÿärdi ve hatda emirleriñ öÿlerine baryp olaryñ gyzlaryna ÿanaşÿardy, bu ÿagdaÿ emirleriñ hoşuna gitmeÿärdi, şondan çürim oña Şah Bidadger (Zalym Şah) diÿip ad berdiler. Emirler, Gylyç Arslany (Şahmeligi) terbiÿelemek işi tabşyrylan Bügdüz Kardiçiniñ ÿanyna baryp hal-ahvaly oña aÿtdylar. 

Kardiçi (Atabeg) Gylyç Arslana köp nesihat edip ony ÿola getirjek boldy, ÿöne ol bolmady. Ahyrso-y Gylyç Arslany tutmaly boldylar, ÿöne ol gaçyp derÿadan geçdi. Bügdüz (yÿldyz) Kardiçi-de onuñ yzyndan rovana boldy ve Aly Hanyñ huzuryna çykdy ve oglunyñ edÿän işlerini oña aÿtdy "Meniñ pend-nesihatymy kabul etmedi ve erbet işlere ÿüz tutdy" diÿdi. Şonda Aly Han, eger oglum bu sözleri eşitse ÿanyma gelmän gaçar diÿip pikir etdi ve Bügdüze sen ÿalan söÿleÿärsiñ diÿip gaharlanan boldy. Gylyç Arslan bu sözleri eşidip derrev dädesiniñ (Aly Hany-) ÿanyna geldi ve onuñ aÿagyny ogşajak boldy, şonda Aly Han, onuñ kellesine depdi-de tutuñ bu bed asyly diÿdi, ony tutup türmä dykdylar. Aly Han soñra Kardiçini ÿanyna çagyryp: bagyşla bilgeşleÿin saña gaharlanan boldum diÿdi ve al bu oglany äkid ve emirlere tabşyr nähili isleseler oña jeza bersinler, isleseler öldürsinler diÿdi. 

ÿöne agşam özara ge-eşip, oglany duşmanlara tabşyrmaklygyñ nädogry iş boljaklygyna, duşmanlaryñ oglany öldürip padeşah bilen-de söveşe girişip biljekligine göz ÿetirdiler. Olar, Aly Hanyñ öz ogluny bir ÿerde gizlemegini ve Kardiçi-de baryp duşmanlara, padeşahyñ oglyny özüne tabşyrandygyny aÿtmagyny maslahat bildiler. Eger-de duşmanlar bu sözleri kabul etselerä näÿagşy etmeseler Gylyç Arslan Hany goşun bilen olaryñ üstüne iberip olary zor bilen mugyra getirmeklik barada karara gelindi. ÿöne Kardiçi meseläni duşman govum bilen maslahatlaşanda olar, Padeşahyñ öz ogluny hökman öldürmegi gerekdigini ve özleriniñ şeÿle isleÿändiklerini beÿan etdiler. 
Olaryñ ÿolbaşçysy Gynyk Gazygurt begdi. Şol vagt Horasana adam ÿollap salgyt tölemekleri talap edilende olar: öz arañyzdaky agzalalygy bir ÿüzli ediñ soñra biz kime salgyt tölejekligimizi anyk bileÿli ve şo-a görä hereket ederis diÿip jogap berdiler. Bu tofaryñ içinde, geljegi ve gizlin syrlary bilÿän Amiran Kahin adynda bir fakyh bardy. Gynyk Gazygurt oña: Aly Hana ÿagy bolmak nähili netije getirer, diÿip sorady. Şonda ol, içiñizden adalat, dogrulyk, gahrymanlyk ve jomartlygy bilen tanylÿan bir adam dörejek. Kerakuçy Hojanyñ ogly Togsurmyş İçi (Elçi), özi-de öÿ ÿonaçy bolmaly. onuñ üç ogly bolmaly, iñ ulusy Dukak, ortanjasy Tugrul ve iñ kiçisi-de Arslan. Bu adam gije düÿşünde garnyndan üç agajyñ gaty köp pudaklar bilen gögerÿänligini, olaryñ köküniñ ÿerde şahalary asmana baryp ÿetÿänligini görÿär. 

Kahin bu düÿşüñ hiç kime aÿdylmazlygyny isledi ve ondan näçe ogluñ bar diÿip sorady, ol-da üç oglum bar diÿip aÿtdy, olaryñ üçüsi-de padeşah boljak diÿip Kahin onuñ sözüne jogap berdi. Togsurmyş bu sözlere ynanyp bilmedi, gidip elindäki barja ÿasan öÿlerini satdy, birnäçe goÿun alyp ilaty çagyryp sadaka berdi. Oglanlaryñ üçüsi-de edermen, ÿigit ve başarjañ oglanlardy. Oguz begleri olaryñ şeÿle işlerini görüp olara Guşçylyk begligini berdiler. 

Begler bir gezek Herat, Gazna, Kerman ve Horasanyñ beÿleki velaÿatlaryna ilçiler ÿollap salgyt yÿgnamaklaryny buÿruk beripdiler, ÿöne ilat olara salgyt tölemediler. Togsurmyşyñ ogullaryndan Tugrul has-da edermendi. Gynyk Gazygurt: ma-a goşun beriñ gidip salgytlary yÿgnap getireÿin diÿip beglere ÿüzlendi. oña müñ esger berildi. Ol-da töverege ilçiler ÿollap, näme üçin salgytlaryñyzy tölemeÿärsiñiz, ine garynja ve çekirtge ÿaly goşun gelÿär, diÿip habar ÿollady. Esgerlere-de her biriñiz iki torba gum dolduryp, torbalary birnäçe ÿerinden deşiñ ve atlaryñyzyñda gaty sürüñ diÿdi. Deşiklerden dökülen gumlar, atlaryñ aÿagy aşagynda şeÿle bir toz-duman çykardy velin ilat müñ däl-de mü-lerçe esger gelÿär diÿip gorkdy ve ilçiler-de ozal şeÿle bir habar ÿaÿradypdyrlar. 

Tugrul düşelgelerde kän ot ÿakylmagyny buÿruk berdi. Şeÿle işler halky örän gorkuzdy ve olar salgytlaryny tölemäge razy boldylar. Olar esgerler gelmesin ilaty gyryp -horlamasyn diÿip ilçiler ÿolladylar. 

Tugrul ilatdan salgytlary yÿgnap yzyna gaÿdyp geldi. Şondan soñ ol Oguzlaryñ beglerinden biri boldy. İne şol vagt Bügdüz Kardiçi geldi, ony Tugrulyñ ÿanyna äkitdiler. Tugrul oña: Senden bir zat sorajak, ÿöne dogrusyny aÿt, diÿdi. Ol-da bolÿar diÿip jogap berdi. Tugrul oña: Bu ÿere nämeşip geldiñ diÿip ÿüzlendi, Kardiçi-de: Aly Han, Şahmeligi tutup, ary-yzy almagy-yz üçin ÿany-yza getirmegimi buÿruk berdi ve ogluny ma-a tabşyrdy, diÿdi. Ol häzir ÿolda Jarkent velaÿatynda, az vagt soñra geler, diÿdi. Şonda Tugrul eger dogry aÿdÿan bolsañ seni halas ederin, ÿalan aÿdÿan bolsañ etjek işlerimi özüñ bilÿänsiñ, diÿip oña haÿbat atdy. Şonda Kardiçi gorkdy ve işiñ iñ dogry tarafyny oña beÿan etdi. Tugrul Kardiçini tutup türmä saldy ve birnäçe adama-da ony goryp saklamaga buÿruk berdi. On alty müñ esgery ol ÿere yÿgnap ÿeriñizden gymyldamañ diÿip buÿruk berid. On dört müñ esger saÿlap alyp, olaryñ alty mü-üni dogany Dukaka tabşyrdy ve sag tarapa iberdi, ÿene alty müñ esgeri-de kiçi dogany Arslana berip sol tarapda yÿgnady, özi-de iki müñ esgeri alyp Şahmeligiñ garşysyna çykdy. Şahmeligiñ ÿanynda ÿigrimi müñ esger bardy. Tugrul onuñ bilen garşy-garşy gelende yzyna çekildi ve gizlenip ÿatan doganlary şol vagt orta çykyp Şahmeligi gabadylar ve olardan köp adamlary öldürdiler. Şahmeligiñ özi-de tutuldy ve ol iki bölündi, şonda Tugrul esgerlerine ÿüzlenip: "Kim padeşah bolsa-da ÿagşy işler edip urp-adatlarymyza hormat goÿmalydyr, Şahmelik öz ÿaman päliniñ jezasyny gördi" diÿdi. 

Habary eşiden Aly Han keselläp ÿatdy ve iki yÿl soñra-da aradan çykdy ve ähli ÿurda Tugrul eÿe boldy. Ol her tarafa ilçiler ÿollap ÿurtde adalat, dogrulyk ve asudalygy berkarar etdi. Salgytlar yÿgnandy, uly dogany Dukaky Gazna ve töverekleriñ, kiçi dogany Arslanşahy-da Rum ve oña go-şy ÿerleriñ begi edip ÿollady. 
Tugrul, Ermeni ülkesine-de öz serdarlaryndan II.Arslan Şahy beg edip saÿlady. Ol Gürji diÿarynyñ salgytlarynyñda yÿgnady ve her yÿl salgytlar paÿtagta (Mara) iberilip durdy. Tugrul ÿigrimi yÿllap (Peÿgamberimiz Hz.Muhammed Mustafa "S-A" peÿgamber bolÿança) Maryda höküm sürdi. 

Ondan soñra dogany Dukak onuñ ÿerine geçdi, ÿedi yÿllap-da ol padeşah boldy. Ondan soñra-da Dokuz ÿavguyÿ padeşah edip saÿladylar, ol-da on iki yÿllap padeşah boldy. Ondan soñra Saman ÿavguyÿ (asilzadani) Mavera-ün Nähre padeşah edip saÿladylar (Samanilar oña Saman Hudaÿ diÿip aÿdÿardylar). Ondan soñra-da Agym ÿavguÿ bir yÿllap padeşah boldy, soñra Kökem ÿavguÿ (ÿaş oglanka) padeşah boldy. 
Şol vagtlar ÿurdyñ Garaşit adynda bir duşmany bolupdyr. Begler ÿurtde asudalygy berkarar edip ÿören vagtlary Garaşit goşun çekip olaryñ üstüne hüjüm edÿär. Şonda Kökem ÿavguÿ gyn ÿagdaÿa düşÿär. Duşmanlar onuñ öÿüniñ gafysyna çenli gelip ÿurdy eÿelediler ve onuñ sallançakdaky doganyny esir edip alyp gitdiler ve ÿurtde olja yÿgnamaga başladylar. 

Kökem ÿavguyÿñ goşunlary gaÿta güÿçlendi ve il bolup-da Garaşidiñ ökjesine düşdiler ve olaryñ üstünden ÿe-iş gazanyp yzlaryna gaÿdyp geldiler ve padeşahlyga dovam edip ÿurtde adalaty-asudalygy berkarar etdiler. Kökem ÿavguyÿñ esir alnyp äkidilen dogany birnäçe yÿl soñra "İndi men ulaldym, ma-a goşun ÿolla, olaryñ ÿardamy bilen men bulary ÿe-ip özümi-de olaryñ elinden halas edeÿin" diÿip habar ÿollady. 
Kökem ÿavguÿ goşun ÿollady, olar Garaşidiñ goşunlary bilen söveşe girişdiler. Ol ÿerde Kökem ÿavguyÿñ doganyna Serenk diÿip ad berilen. Serenk öz doganynyñ goşunlaryna birikdi. Söveş güÿçli dovam etdi ve her iki tarafdan-da köp adam öldi. Ahyrso-y yza çekildiler. Şol vagt Serenk dogany Kökem ÿavguyÿñ ÿanyna baryp öz başyndan geçenleri oña aÿtdy. Ma-a ol ÿerde Serhe-lik derejesi berildi ve işik agalygy vezipesiniñde ma-a berdiler diÿende Kökem ÿavguÿ oña bu ÿerde-de şol vezipäni ÿerine ÿetir diÿdi. Kökem ÿavguÿ ÿigrimi yÿllap padeşahlyk etdi ve bir gün birdenkä ölady. Serheñ bu habary ÿaÿratmady ve ony bir tabytyñ içine goÿup özi ÿurduñ işleri bilen meşgul boldy. Bir yÿldan soñra begler onuñ ÿanyna gelip bize hakykaty aÿt, Kökem ÿavguÿ ÿaşaÿarmy? ÿa-da aradan çykdymy? diÿip soradylar, eger-de aradan çykan bolsa özüñ padeşah bolup meseläni aÿan et diÿenlerinde serheñ emirleriñ özüniñ padeşah bolmagyna garşy däldiklerine göz ÿetirdi ve öz doganynyñ bir yÿl ozal aradan çykandygyny olara paş etdi. Soñra Kökem ÿavguÿ jaÿlandy ve Serheñ tagta çykdy. Ol, On yÿllap padeşahlyk kylandan soñra aradan çykdy ve onuñ ÿerine Sebuk Tegin padeşah boldy. Soñra onuñ ogly Mahmud Sebuk Tegin tagta çykdy ve Hindi ÿurdunyñ käbir ÿerlerini basyp aldy. onuñ hekaÿaty, bu gürrüñlerden ozal aÿdylyp geçildi. Ondan soñ ogly Mesud padeşah boldy ve gyşlamak üçin Gürgen ve Mazenderena geldi. Tugrul ve Selçuk uruglaryndan Çagry beg ve Davud, Maryny, Balhy ve Heraty eÿelediler. Soltan Mesud olardan salgyt isledi, ÿöne olar bermediler ve biz, öz urugymyzdan bolanlara salgyt töläris diÿip jogap berdiler, biz-de padeşah neslindendiris diÿip sözlerini ÿetirdiler. 

Şol yÿl Mesud şah, Gürgen ve Mazenderana barypdy. Davud bilen Çagry beg özara maslahatlaşyp Mahmudlylaryñ başşäheri Gaznany eÿelemäge ge-eşdiler. Mesud bu habary eşidende, Otuz müñ esger bilen gelip Mary şäherini gabady. Gynyk Selçugyñ ogullary ÿardam üçin daşary ÿurtlara ilçiler ÿolladylar. 
Aslynda olaryñ maksady, ilçileriñ Mesudyñ karargähine baryp ol ÿerdäki hal-ahvaly barlap gelmekleridi. Şek-şüphe bolmasyn diÿip-de az-avlak savgat-da ÿolladylar. Olar, gören-eşidenlerini Selçuklara bildirdiler. Çagry beg gafylara esgerler yÿgnady ve gijäñ ÿarymynda aÿat-dogalar bilen duşmana hüjüm etjekdiklerini olara aÿtdy. 
Gije müezzin (azançy): Eÿ Davud, seni bu ÿer ÿüzünde özüme halifa etdim diÿip bir aÿat okydy. Davud onuñ manysyny sorady, övrenenden soñra ony hayÿra ÿordy ve ÿene gulak asdy ve: Eÿ allahym, sen isläni-i ÿüjeltÿarsyñ, isläni-i-de ÿere çalÿarsyñ, hayÿr-sogap seniñ eli-dedir, sen her zady bilÿänsiñ, güÿçli-kuvvatlysyñ diÿen sözleri eşitdi. Davud bu aÿatyñ-da manysyny övrendi ve arkayÿn işe girişip biljekligine ynandy ve birnäçe tarafdan duşmana hüjüm etdiler. Goşun serkerdeleri Mesudy tutup Davudyñ ÿanyna getirdiler. 

Selçuk Gynyklardan bolup Togsurmyş urugyndan Kerakuçi Hojanyñ ogly bolup, Soltan Muhammed Horezmşahyñ atasy Anuştegin Garça-da, Oguzlardan bolup Begdili tiresindendir. Anuştegin Selçukly soltanlaryñ hyzmatyny edenleriñ hataryndady. Oguzlardan bolan padeşahlar 5 nesilden gelÿär: Gayÿ, ÿazar, Eÿmür, Avşar ve Begdili. Bulardan başga uruglardan padeşah bolan däldir. 

Salgurlaryñ Hekaÿasy-da şeÿledir: Şahmeligiñ beglerinden biri bolan Gazygurdyñ nökerlerinden Salvur (Saluvur) Dikli adynda bir beg bardy. Şahmelik ÿe-ilenden soñ, hemme Oguz begleri Mara yÿgnanÿarlar. Salvur öz kabilasyndan on müñ atly bilen birlikde göçüp Horasynyñ serhedine geldi ve Kuhistan, Tabes ve İsfahan taraflaryny birnäçe yÿllap talady. Ahyrso-y Selçuklar bu ülkäni eÿelediler, ine şol vagt Salvur olar bilen birleşdi ve uzak vagtlap olara ÿardam etdi. Ahyrda onuñ ogullary Fars taraflaryna gitdiler ve ol diÿary eÿelediler. Taryhda Salguri diÿilÿän Fars Atabekleriñe olaryñ neberelerindendir. ÿene bir Oguz begi ÖÖ.-da müñ esger bilen Jeÿhunyñ a-yrsynda ÿurt edindi. Ol, gyşlag ve ÿaÿlag üçin-de Balkan daglaryna ve Horezm taraflaryna gitdi. onuñ ogullary heniz-de ÿaşaÿarlar (Gutlug beg, Gazan beg ve Garaman beg). 

Rum türkmenleri, Garaman, Eşref ve beÿleki türkmenler, Selçukly soltany Tugrul Ruma giden vagty onuñ ÿanyndaky ÿigrimi müñ türkmenlerdir. Tugrul beg yzyna gaÿdanda olar ol ÿerde galdylar, olaryñ begi Gynyklardan Arslan Soltandyr. Şeÿle-de Oguzlar dargan vagty Şahmeligiñ ÿazyr urugyndan bir beg ve Aly Han ogullary Gaÿaşgul ve Velihan ÿazyr tarafyna gitdiler, ÿer-ÿurt edip-de Hisar Tagy (Dagy) saÿlap aldylar ve ol ÿerde ÿerleşip galdylar. Olaryñ nebereleri ol ÿerlerde heniz-de ÿaşaÿarlar. 
Muny ÿazan bende Salar Baba Gul (Ali) ogly Salar Harydari. Sene dokuz ÿüz altmyş üçünji yÿl, rabi-ül avval ayÿ. Nisa (Nusaÿ). 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com