PIRAGI, IŞKA UGRAŞDIM 
       DER¥A GİRDİM MÖVJE DÜŞDÜM, 
HOR GALMASIN POŞT-DER POŞTUM 
       BERKARA DÖVLET İSLÄRİN. 

 MAGTIMGULI 

GİRİŞ: 

Gadymy ata babalarymyzyñ "ÿedi Arka-y Bilmek Parz" diÿen ÿerlikli sözleri bardyr. ÿalñyz bir türki govumlara däl, eÿsem türki halklaryñ köpüsine mahsus bolan nesil yzarlamak adaty, türkmenlerde Nesil Agajy, türklerde Soÿagajy, araplarda Şejere, parslarda Şejerenama, i-lislerde Genealogijal tree-Genealogÿ, fransuzlarda Genealogie, almanlarda-da  Genealogie diÿip adlandyrylÿar. 

Geçmişi-i bilmän, gelejege göz ÿetirmek mümkin däl. Ululara hormat goÿmazlyk hormat, ÿakynlaryñ bilen o-uşmazlyk, gara nebis üçin ÿörtip ÿörmek, magrurlyk, ogurlyk ÿaly geçmişde ata-babalarymyzyñ ÿigrenen zatlary, häzirki ÿaş-ÿetginjekleriñ arasynda ÿaÿrap-ÿoñ bolup barÿar. Bu-da, biziñ öz köne adatlarymyzy, ata-babalarymyzyñ bahasyna ÿetip bolmajak ÿerlikli sözlerini -eden işlerini unudanlygymyzdanñ ÿatdan çykaranlygymyzdan, başga bir söz bilen aÿdanymyzda geçmişimizi unudanlygymyzdan gelip çykÿar. 

Dünÿäde, keseki-gany gatyşmadyk, töveregindäki dürli halklar bilen garylmadyk, ÿagny bir ata-eneden (ganybir maşgaladan) dörän ÿekeje-de arassa-ig halk (taÿfa) ÿokdyr. Köp maşgalalar beÿleki tire-taÿfalardan, halklardan gyz alyp olara gyz berendir. Bu, ozal-da edilen iş, häzir-de edilÿän iş. muña, basybalyjylykly uruşlar, göçe-göçlükler, agyr yktysady ve sosÿal şertler-de sebäp bolandyr. 

Türkmen taÿfalary, bir kökden (oguzlardan) gaÿdan bolsalar-da, soñra ululy-kiçili şahalara aÿrylÿarlar. Olar, go-şy halklaryñ vekillerini öz hatarlaryna kabul edişleri ÿaly, özleriñde köp halklaryñ hataryna goşulypdyrlar. Muny, Türkmenistanda ÿaşaÿan türkmenleriñ Orslar bilen, İranda ÿaşaÿan türkmenleriñ Farslar bilen, Ovganistanda ÿaşaÿan türkmenleriñ Ovganlar bilen, günbataryñ dövletlerinde ÿaşaÿan türkmenleriñ Hyrystiÿanlar bilen garyşyp barÿanlygy-da görkezÿär. 

Dünÿä halklarynyñ ady, ÿa olaryñ özleriniñ saÿlap alan adlarydyr, ÿa-da olara beÿleki halklaryñ dakan ady şeklinde galandyr. ÿöne halklaryñ, özleri üçin saÿlap alan adlary düşnükli, gavy manyly bolsa, keseki bir halkyñ başga halk-halklara dakan ady, kemsidiji häsiÿetde bolupdyr. 

Türkmeniñ taÿfa tireleriniñ adlary ve gelip çykyşlary barada eser ÿazyp galdyranlar: 

1.-Mahmud Kaşgarly  : Divane Lugat ät Türk (1072-1074) 
2.-Fazlullah Reşideddin  : Jami ät-Tavarih (1300-1310) 
3.-¥azyjyoÛlu   : Taryhe al-e Selçuk (XV.asyr) 
4.-Salar baba Gulalyogly  : Oguznama (1555-1556) 
5.-Abylgazy Bahadyr  : Şejere-ÿi Terakeme (1659-1661) 

Türkmen halky ve olaryñ tire-taÿfalary barada Sergeÿ Agajanovyñ, Ata Çykyÿeviñ ve Annadurdi Orazovyñ bitiren işleriñde bellemäge mynasypdyr. 

Türkmenleriñ daşyny gabap alan Hyva hanlarynyñ, Buhara emirleriniñ ve İran padeşahlarynyñ basybalyjylykly syÿasatlarynyñ, olaryñ öz tire-taÿfa adlaryny uzak hem-de berk saklamaklaryna alyp gelen sebäplerdendigini belläp geçmek gerek. 

Şeÿle bir kitaby çykarmaklygyñ asyl maksady, türkmenleriñ gadimiÿetini ve kökli hem arassa bir halkdygyny, öz ildeşlerimize ve ylaÿta-da Türkmenistanyñ serhedleriniñ daşynda (İranda, Ovganistanda, Türkiÿede ve günbataryñ dürli dövletlerinde) ÿaşaÿan türkmenlere düşündirmekden ybaratdyr. Şonda tire-taÿfa adlarynyñ manylaryñgelip çykyşlary barada dürli alymlaryñ fikirlerini hem-de bir meselede bir-birine garşy gelÿän fikirlerini hödürlemedik, çünki, olaryñ haÿsysynyñ öñe sürÿän fikiriniñ hakykata dogry gelÿänligini bilip bolmaÿar. 

Her işde bolşy ÿaly, biziñ bu işimizde-de kemçilikleriñ, bärden gaÿtmalaryñ bolan bolmagy mümkindir. Bu ugurda işe girişmek isleÿän ÿaşlaryñ, öz eserlerini has kämilräk edip çykarmaklaryny tama etmek bilen, bu kitap-da siz gadyrly ildeşlerimize-okyjylarymyza peÿdaly bolÿar ve köpçüligiñ gövnünden turÿar diÿip arzuv edÿäris. 
 
 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com