ADAK ÝLÝ, ADAKLI HIZIR, HIDIRÝLÝ
XVI. asyrda Sarygamyþ tövereklerinde ÿaþan türkmen taÿfalarynyñ birine
Adak Ýli, ÿa-da Adakly Hyzyr diÿip ad beripdirler. Þol asyrda Uzboÿuñ orta
akymlarynda dörän bu taÿfa, Alililer ve Diÿejiler bilen birlikde Üçli diÿen
taÿfalar birleþigini emele getiripdir.
Adak sözi "ADA" diÿmekdir. Adak Ýli-de Adada ÿaþaÿan il manysynda
bolup, Adakly Hyzyr-da, Adada ÿaþaÿan Hyzyr taÿfasynyñ adydyr. Ýne þu taÿfanyñ
galyndylary soñra Hydyr Ýli (Hydyrili) taÿfasyny emele getiripdir.
1578-nji yÿlda dürli sebäpler bilen Sarygamyþyñ suvy çekilip baþlaÿar
ve onuñ tövereginde ÿaþaÿan türkmenler-de dumly-duþa göçmeli bolÿarlar.
Olar Daþhavuza, Horezm, Çärjev, Buhara, Samarkant velaÿatlaryna gidÿärler.
Häzirki vagtda, Samarkant bilen Buharanyñ tövereginde ÿaþaÿan Hydyrilileriñ
arasynda Adakly ady bilen tanylÿan tofaryñ þol gadymy-geçmiþden galanlaryñ
nebereleridikleri aÿdylÿar.
Vaspy-y sözlesem, gözel perizat
Alkymyñ aþagy, garmydyr sonam,
Iþky-da saralyp, edÿärin perÿat
Bizden baþga ÿaryñ, barmydyr sonam.
Bar gözeller nusga alÿar özü-den
Gyÿma gaþlaryñdan, humaÿ gözü-den,
ÿa-akda haly-dan, güler ÿüzü-den
Seçelenÿän zülpleñ marmydyr sonam.
Husnu-y me-zetdim dagda jerene
Asla rahatlyk ÿok, seni görene,
Eþretdir señ bilen dövran sürene
yÿlgyrsañ, bir gülseñ armydyr sonam.
Säher çagy küÿze alyp golu-a
Gide-de bakmaÿañ sagy-solu-a,
ÿene görmek üçin çykdym ÿolu-a
Bir kiþi heÿ bizçe zarmydyr sonam.
Eÿ goja Balkanyñ juvan maraly
Bile iþleþeli, bile ÿöreli,
Sapaly zamanda, dövran süreli
Aþygy köÿdürmek, kärmidir sonam.
Anna Kovus
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|