ADAK ÝLÝ, ADAKLI HIZIR, HIDIRÝLÝ 

XVI. asyrda Sarygamyþ tövereklerinde ÿaþan türkmen taÿfalarynyñ birine Adak Ýli, ÿa-da Adakly Hyzyr diÿip ad beripdirler. Þol asyrda Uzboÿuñ orta akymlarynda dörän bu taÿfa, Alililer ve Diÿejiler bilen birlikde Üçli diÿen taÿfalar birleþigini emele getiripdir. 

Adak sözi "ADA" diÿmekdir. Adak Ýli-de Adada ÿaþaÿan il manysynda bolup, Adakly Hyzyr-da, Adada ÿaþaÿan Hyzyr taÿfasynyñ adydyr. Ýne þu taÿfanyñ galyndylary soñra Hydyr Ýli (Hydyrili) taÿfasyny emele getiripdir. 

1578-nji yÿlda dürli sebäpler bilen Sarygamyþyñ suvy çekilip baþlaÿar ve onuñ tövereginde ÿaþaÿan türkmenler-de dumly-duþa göçmeli bolÿarlar. Olar Daþhavuza, Horezm, Çärjev, Buhara, Samarkant velaÿatlaryna gidÿärler. Häzirki vagtda, Samarkant bilen Buharanyñ tövereginde ÿaþaÿan Hydyrilileriñ arasynda Adakly ady bilen tanylÿan tofaryñ þol gadymy-geçmiþden galanlaryñ nebereleridikleri aÿdylÿar. 
 

Vaspy-y sözlesem, gözel perizat 
Alkymyñ aþagy, garmydyr sonam, 
Iþky-da saralyp, edÿärin perÿat 
Bizden baþga ÿaryñ, barmydyr sonam. 

Bar gözeller nusga alÿar özü-den 
Gyÿma gaþlaryñdan, humaÿ gözü-den, 
ÿa-akda haly-dan, güler ÿüzü-den 
Seçelenÿän zülpleñ marmydyr sonam. 

Husnu-y me-zetdim dagda jerene 
Asla rahatlyk ÿok, seni görene, 
Eþretdir señ bilen dövran sürene 
yÿlgyrsañ, bir gülseñ armydyr sonam. 

Säher çagy küÿze alyp golu-a 
Gide-de bakmaÿañ sagy-solu-a, 
ÿene görmek üçin çykdym ÿolu-a 
Bir kiþi heÿ bizçe zarmydyr sonam. 

Eÿ goja Balkanyñ juvan maraly 
Bile iþleþeli, bile ÿöreli, 
Sapaly zamanda, dövran süreli 
Aþygy köÿdürmek, kärmidir sonam. 

Anna Kovus 
Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY
TEL      : +90 - 312 280 82 16
FAX     : +90 - 312 280 67 20
EMAIL : farzad@turkmens.com