| AGÖ¥LÝ (AKÖ¥LÝ)
Özbegistanyñ Horezm velaÿatynyñ Ürgenç þäherinde ÿaþaÿan Salyr türkmenleriniñ
arasynda Agöÿli diÿen urug bar. Þol urugyñ ady, Orta Asiÿa halklarynda
ve Ýranda gadymdan bäri dovam eden harby-siÿasy däp bilen baglanyþykly
ÿüze çykÿar.
XVIII-XIX. asyrlarda Hyva hanlarynyñ Mary türkmenleriniñ, þol sanda
Sarags ve ÿolöten Salyrlarynyñ üstüne ençeme gezek tala-çylykly çozuþlary
mahalynda, Hyva girev üçin äkidilen adamlaryñ, öz obalaryndan berlen täze-ak
öÿlerde ÿaþandyklary sebäpli olara Agöÿliler diÿip aÿdylypdyr ve bu ad
soñra tire adyna övrülip gidipdir.
Ahal türkmenleriniñ arasynda-da Agöÿli diÿen tire bar. ÿöne olara
girev alnyp þeÿle adyñ dakylanlygyny aÿtmak bolmaz, çünki olar daþardan
ine meselem Ýrandan aralaþjak duþmanlary ilki garþy almak üçin galkan hökmünde
belli ÿerlere eltip goÿlan ÿaþ-ÿigitler bolupdyrlar. Täze-ak öÿler tutupdyrlar
þondan çürim olara Agöÿliler diÿip aÿdypdyrlar. Olar, bir tiräniñ ÿa-da
taÿfanyñ vekilleri bolman, eÿsem dürli tire-taÿfalardan bolan ÿigitlerden
emele gelipdirler. Ýlki, þol garavullara Agöÿli diÿlip ad berlen-de bolsa,
soñra olaryñ neberelerine-de þol ad geçipdir.
Bölek-bölek dört tarapa pytyran
Ata-ene türkmen ili birleþdi,
Zulmastynda dili bagly titirän
Duÿgy-düþünjesi, dili birleþdi.
Buhar emirligniñ ganhor golundan
Hyva hanlygynyñ vagþy elinden,
Horlanyp aÿrylan, bagy-gülünden
Ter açylan täze güli birleþdi.
Ors zulmunda niçe yÿllar hor bolan
Aglap zulmastynda gözi kör bolan,
Azadlyk yþkynda ÿanyp gor bolan
Sönmez yþkyñ ody-küli birleþdi.
Azad bir durmuþa girdi illermiz
Ter açylÿar bagda gyzyl güllermiz,
Duÿgy-düþünjämiz hem-de dillermiz
Okuvy-mektebi, dili birleþdi.
Abdulhekim Gulmuhammedov/Umyt ÿalkymlary
Aþgabat-1926
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|