| AKGO¥UNLI-GARAGO¥UNLI
Akgoÿunly ve Garagoÿunly diÿen türkmen taÿfalarynyñ her biri özbaþdak
dövlet gurmagy baþaran uly ve güÿçli il hökmünde biziñ halkymyzyñ adyny
arþa çykaran, ony dünÿä tanydan taÿfalardyr. Olaryñ vekilleri XI. asyrda
Selçuklaryñ günbatara ÿöriþi dövründe, häzirki Türkmenistanyñ topraklaryndan
(Balkandan, Ma-gyþlakdan, Saragsdan) Ýran, Türkiÿe, Kavkaz, Suriÿe ve Irak
ÿaly ÿurtlara ÿaÿraÿarlar.
Akgoÿunlylar, türkmenleriñ Bayÿndyr taÿfasyndandyrlar. Olar, XV.
asyryñ baþlarynda (1468) öz dövletlerini gurÿarlar. Ony guran-da
Uzyn Hasan (1453-1478) bolÿar. Ol, ilki Garagoÿunlylaryñ þahy Jahanþahy
ÿe-ÿär ve Ermenistany, Ýrany, Azerbaÿjany ve Iragy basyp alÿar, Tövrizi
özüne paÿtagt edip saÿlaÿar.
Akgoÿunlylar dövleti, XVI. asyryñ baþlarynda, asly türkmen bolan,
ÿöne türkmenlere garþy gazaply syÿasat ÿöriden, Säfävi imperÿasyny guran,
Ýranda Þia mezhebini resmi yglan eden þair Þah Ýsmail Hatayÿ tarafyndan
dargadylÿar.
Garagoÿunlylar, Mogol basybalyþlaryndan soñ (XIII. asyr) Türkmenistandan
Öñ Asiÿa gelen ve Bartholdyñ pikiriçe türkmenleriñ Baharly taÿfasyndan,
K.E. Bosvordyñ pikiriçe bolsa, orta asyr türkmen taÿfasy bolan Ýva (ÿiva)
taÿfasandandyrlar.
Olar, XIII. asyryñ ahyrlarynda ve XIV. asyryñ baþlarynda, Baharly
taÿfasynyñ serdarlaryndan bolan Baÿramhojanyñ baþtutanlygynda Garagoÿunlylar
imperÿasyny döredÿärler (VAN gölüniñ gündogarynda). Baÿramhojadan soñra
onuñ ogly Gara ÿusuf baþa geçÿär. Ol, agsak Timuryñ ogly Miranþahy, soñra
Jelayÿrlary ÿe-ip, Azerbaÿjanyñ köp bölegini, Iragy, Ermenistany basyp
alÿar ve 1410-nji yÿlda, Garagoÿunlylar dövletini resmi yglan edÿär. Bu
dövlet Akgoÿunlylar tarafyndan syndyrylÿar.
Akgoÿunly ve Garagoÿunly taÿfalar, Orta Asiÿadan Öñ Asiÿa giden türkmen
taÿfalarynyñ nebereleridirler. Häzirki vagtda Akgoÿunly diÿen tire Ärsarylaryñ,
Garagoÿun-Garagoÿunly iÿen tire-de ÿomutlaryñ Ärsarylaryñ ve Salyrlaryñ
hatarynda duþ gelÿär.
Akgoÿunly þahlaryñ baÿdaklarynda ak goÿnuñ ve Garagoÿunly þahlaryñ
baÿdaklarynda-da garagoÿnuñ þekil-suraty bolupdyr.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|