| AKMAN, GARAMAN
Görnükli türkmen taryhçysy S.G.Agajanovyñ barlaglaryndan mälim bolþuna
görä Akman ve Garaman diÿen irki türkmen taÿfalary, Hoja Ahmed ÿaseviniñ
(1105-1166) dövründe häzirki Gazagystanyñ Çimkent velaÿatynyñ Türkistan
þäheriniñ tövereklerinde ÿaþapdyr. Olaryñ taÿfabaþlary, rovaÿata görä,
Abdal serkerdeleri Akman ve Garaman bolupdyr, þondan çürim Akmanyñ iline
Akmanlar ve Garamany-ka-da Garamanlar diÿlipdir. Hytaÿ türkmenleriniñ dinini
hem taryhyny övrenen Moskvaly akademik E.R.Teniþeviñ ÿazmagyna görä, Samarkantdaky
Nurata türkmenleriniñ (Salyrlaryñ) bir bölegi, 1370-nji yÿlda Hytaÿa göçüp,
Paÿtagt Pekinden 50 Km. uzaklykdaky Sinhua velaÿatynda ÿerleþÿär, olara
Salarlar diÿilÿär, olar Akman bilen Garamany özleriniñ taÿfabaþylary hasaplaÿarlar.
Akmanlara, Türkmenistanda duþ gelinmeÿär, olar Türkistan þäheriniñ
etegindäki Þaþtöbe velaÿatynda, Buhara velaÿatynyñ Garaköl ve Alat þäherlerinde
ÿaþaÿan Salyrlaryñ hatarynda saklanyp galypdyr.
Garamanlar, Hytaÿdan baþlap, Gündogar Avropa ÿurtlaryna çenli ÿaÿrapdyrlar.
Olara, Orta Asiÿada, Hytaÿda, Makedoniÿada, Bolgaristanda, Türkiÿede, Irakda,
Suriÿede ve Kavkazda duþ gelmek bolÿar. Garaman diÿen türkmen taÿfasy Kyrymda-da
ÿaþapdyr.
Bu taÿfanyñ vekilleri, Saltykbabanyñ ÿolbaþçylygynda 1263-1264-nji
yÿllarda Erzurumdan Kyryma göçüp gelipdirler. Kyrymda Garaman diÿen ÿer
adynyñ ve Türkiÿede Garaman diÿen bir hili goÿunlaryñ bardygy aÿdylÿar.
Türkmenistanda Salyrlaryñ uly üç bölüminiñ adlary bolsa: Kiçiaga, ÿalavaç
ve Garamandyr.
Abylgazy hanyñ "Þejere-ÿi Terakeme" adly eserinde, Syrderÿa boÿlarynda
ÿaþan türkmenler, X-XI. asyrlarda Garaman begiñ ÿolbaþçylygynda uly il
bolup Ma-gyþlaga göçüpdir diÿilÿär. Diÿmek serkerdeleriñ ady, taÿfa ady
bolup galyberipdir, diÿseñ boljak.
Ak, gündogary, Gara bolsa günbatary a-ladÿar ve Manyñ-da, Mañ sözünden
(4-5 ÿaþly goÿun) gelip çykan bolmagy ähtimal diÿen fikir öñe sürÿän alymlar-da
bar.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|