ALA¥ONTLI, ALAT
Gadymy türki dillerde ÿund sözi "yÿlky-At" diÿen manyda ulanylypdyr.
Mahmud Kaþgarly yÿlky yÿlyny-da ÿund yÿly diÿip adlandyrypdyr. ÿunt sözi
"Baÿtal" manysynda häzire çenli türk dilinde saklanyp galypdyr. Diÿmek,
Alaÿontly, Ala atly diÿen manydadyr.
Alat, ala at ady bilen tanylÿan tofar, IV. asyrda Hytaÿdaky Huanhe
derÿasynyñ boÿundaky Ordos düzlüginiñ gaÿra tarafynda ÿaþapdyr. VII. asyrda
olaryñ uly bölegi Altaÿ daglarynyñ gaÿra taraflaryna göçüpdir. VIII. asyrda
olar Altayÿñ uzak günbatarlaryna aralaþyp, avnuk böleklere bölünipdirler
ve beÿleki türki taÿfalaryñ arasyna si-ipdirler. Özbaþdak taÿfalygyny ÿitiren
Alatlaryñ uly tofary oguz türkmenleriniñ (Peçenekleriñ), Bolgarlaryñ ve
Gypçaklaryñ arasynda erip gidipdir.
Mahmud Kaþgarly (XI. asyr), ilkinji gezek Ula-ÿondlug diÿen taÿfanyñ
adyny agzaÿar. Reþideddin (XIV. asyr) ÿazyjyogly (XV. asyr), Salar baba
Gulalyogly (XVI. asyr), Abylgazy (XVII. asyr) ÿaly alymlaryñ iþlerinde
Alaÿontly, adam ady, ÿagny Oguz hanyñ Daghan adyndaky oglundan bolan agtygynyñ
ady hasaplanÿar. onuñ manysy hem ala atly diÿip getirilÿär. Türki halklar
þol sanda türkmenler ata gaty kän hormat goÿupdyrlar ve: "Ertir turup ata-y
gör, ata-dan soñ aty-y" diÿen türkmen nakyly þol fikiri tassyklaÿar.
Ýl azanda, töre çykar pes ÿerden
Halk içinden, bir bidövlet är dörär,
Do-uz depä çykar, garsak gurt alar
Kelpezeler heserlenip mar dörär.
Gaplañ ÿoldan çykar, tilki il gezer
Piþik adam iÿip, syçan ÿol bozar,
Garga bilbil bolup, bagdan gül üzer
Bilbiller gül tapmaz, tiken-har dörär.
Þagal þir balasy bilen iþ salar
Tilki þir avuny, elinden alar,
Ak jeren torsukdan kän gaÿra galar
Halk içinde bir apat-y nar dörär.
ÿüregimde gan tohumyn ekmäge
Kast ederler sabyr öÿün yÿkmaga,
Mätäji diÿr, meni oda ÿakmaga
Annagül isimli ziba ÿar dörär.
Mätäji
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|