| ARAKÇI, ARAKI
Arak sözi bilen hiç hili dahyly bolmadyk bu türkmen ta˙fa adlaryndan
Arakylar Dänev, Çärjev ve Farab ŝäherlerinde, Özbegibtanyñ Buhara vela˙atynda
˙aŝa˙an Salyrlaryñ hatarynda, Arakçylar-da Ärsarylaryñ Bekevül bölüminde
˙aŝa˙arlar. Bularyñ ikisiniñ-de Irak di˙en ˙urt adyndan gelip çykan bolmagy
ähtimal. Mälim bolŝy ˙aly Selçuklar hereketi dövründe (XI. asyr) ve ondan
soñra-da, türkmenler Irak ve Suri˙e taraflaryna baryp ˙etipdirler.
Akademik V.V.Bartholdyñ ˙azmagyna görä, orta asyrlarda oguz türkmenleri
üç uly tofara bölün˙är: Selçuk, Balkan ve Irak Türkmenleri. Abylgazynyñ
öz "Türkmenleriñ Ŝejeresi" adly eserinde ˙azmagyna görä: Ŝol dövürde Di-libegiñ
˙olbaŝçylygynda Salyr iliniñ bir bölegi-de Iraga göçüp gel˙är.
Arakçy ve Araky sözleriniñ yzyndaky -çy ve -y goŝulmalary, baglylygy,
jemi-köplügi bildir˙ärler. Biliŝiñiz ˙aly -çy ve -çi goŝulmasy käbir türki
dillerde ve ŝol sanda türkmen dilinde -ly, -li goŝulmasyna övrül˙är, ine
meselem: Hyvaly-Hyvaçi, Çelekenli-Çelekençi, Arakly-Arakçi ve ŝ.m.
Saglygym, kuvvatym kemalym kem-kem
˙uvaŝ-˙uvaŝ aŝak düŝdi-de gitdi,
Dal boldy, Nun boldy kamatym ham-ham
Agzalar bir ˙ere ü˙ŝdi-de gitdi.
Öten-geçen günüm ˙adyma salyp
O˙lanyp otursam habardar bolup,
Deñ-duŝlardan indi bir özüm galyp
Hemmesi duŝymdan geçdi-de gitdi.
˙ol ˙örip menzilden-menzile göçüp
Bizden öñ göçen hem, ŝu ˙oldan geçip,
Faniden arany kem-kemden açyp
Kem-kem bakysyna sü˙ŝdi-de gitdi.
El tutmadan galsa, a˙ak gezmeden
Dil di˙meden galsa, galam ˙azmadan,
Akyl a-lamadan, gövün syzmadan
Barysy arany açdy-da gitdi.
Mähjuri ömrüniñ köfün ötürip
Pikredip boljagyn o˙lap oturyp,
Sad Hi Ti ˙aryny ˙ada getirip
Ga˙nadyñga˙nady joŝdy-da gitdi.
Sähät (Sad-Hi-Ti) Ŭŝan-Mähjuri (1891-1965)
Ham : Bükük, egri, bükür
Ham bolmak: Bükülmek, egrelmek.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|