| ARIK
Türkmen ta˙falarynyñ hatarynda Aryk-Aryklar di˙en urug-tire bar.
Aryk di˙en türki söz, gadymy bolup ol, selçuklar hereketinden (XI. asyr)
has öñ ˙üze çykypdyr. Ŝol vagt türki halklar Aryk sözüni arassa (Ary),
saf manylarda ulanypdyr. Mahmud Kaŝgarlynyñ tassyklamagyna görä (XI. asyr),
Aryk sözi, Orhon-˙enise˙ ˙azuv ˙adigärliklerinde (VI-VIII.asyr) -de arassa
manyda ulanylypdyr. Häzirki türkmen dilinde-de Aryk sözüniñ Ar bölegi,
Arlyk (bäbekleriñ arlygy), Artmak-Arçamak (arassalamak) sözlerinde saklanyp
galypdyr. Stavropol türkmenleriñde arassañavadan manylarda Aruv sözüni
ulan˙arlar. Aryk sözi, Arryk (Hor) sözi bilen dahylly däldir.
Di˙mek Ary-Aryl di˙en söz ilki dörän dövründe Arassa Ta˙fa-Ŭg ˙aly
manylary a-ladypdyr. XIV. asyr türkmen ŝairi Garajaoglan-da:
Ozan dagyndan neslimiz
Ary türkmendir aslymyz.
di˙ip biderek ˙ere a˙dan däldir. onuñ bu sözlerini, gadymy ta˙fa ady
bolan Ŭgdir, Gökleñleriñ Garyŝmaz, ˙omutlaryñ Tü˙s ˙olma, Garadaŝlylaryñ-da
Päkize di˙en tire adlary tassykla˙ar. ˙araly ˙omutlaryñ hatarynda Aryk
ta˙fa ady duŝ gel˙är.
Haryñ iŝi hardyr dostlar
Müñ magtasañ atça bolmaz
Bedasyla emel ˙etse
Biliñ, asylzatça bolmaz.
Köp ˙ollarny görse gözü-
Her magnydan bilseñ özüñ,
Bir nadana a˙dan sözü-
Ösüp giden badça bolmaz.
Baŝyñ ˙assyga ˙etende
Sabyr-karar bolmaz sende,
Gü˙jüñ-kuvvatyñ gidende
Ogul-gyzyñ ˙atça bolmaz.
Magtymguly ajap çaglar
Kimse güler kimse aglar,
Dürli mive beren baglar
Savular, jennetçe bolmaz.
Magtymguly
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|