| BAGA-BAGAJA-BAGVELŬ-BAGLI-BAŜBAGLI
Baga: teke, ˙omut, Bagaja: ata, saryk, teke, Bagveli: alili, Bagly:
gökleñ, Baŝbagly: ärsary ve ba˙at ta˙falarynyñ hataryna gir˙är.
Garagalfak alymy Daulen A˙tmyradov türki halklarda, meselem türkmenlerde
duŝ gel˙än baga di˙en sözi, gadymy türki buga (buka: öküz) sözi bilen asyldaŝ
hasapla˙ar. Häzirki edebi dilde ˙üp manysynda ulanyl˙an bag sözi, Orhon-˙enise˙
türki ˙azuv ˙adigärliklerinde (VI-VIII. asyrlar) ve Mahmud Kaŝgarlynyñ
(XI. asyr) sözlüginde, duŝak, düvün, bogy, dañy, desse ˙aly manylary añladypdyr.
Gadymy türkler-de bag sözüni urug, tire manylarynda ulanypdyrlar.
Baga ve Bagaja (kiçi bag) adlarynyñ yzyndaky (a), jemi-köplügi bildir˙än
ad ˙asa˙jy türki goŝulmadyr, -li ve -ly goŝulmalary bolsa, toparyñ ha˙sy
tirä baglydygyny bildir˙är.
Tire sözüniñ-de, tirmek, toplamak-y˙gnamak sözünden emele gelendigini
nazara alsak, agzalan adlaryñ hataryndaky bag sözüniñ manysy belli bol˙ar.
Çünki etnik tofarlar ilki döränlerinde olary biri-birinden ay˙rmak üçin,
olara dürli-dürli adlar dakylypdyr: top, tire, bag.
Nadana müñ berseñ, övüt-nesihat
Hiç birini gulagyna, almaz hiç,
Bedasyl adama, e˙leseñ yzzat
Jay˙na ˙etirip, gadryn bilmez hiç.
Ak jeren çöl islär, bilbiller güli
Totylar ŝekeri, arylar baly,
Hulkuñ sö˙se, bir näzenin gözeli
Jebir etse, ondan gövnüñ galmaz hiç.
Hasyl görmez, ŝora tohum ekenler
U˙at bilmez, abra˙ny dökenler,
˙eñ çekip, bima˙a sandan çykanlar
Sana girip, ga˙dyp ˙ola gelmez hiç.
Miskin Gylyç, ˙ar ˙olunda bergin jan
Biler gadryñ, özüñ bolsañ gadyrdan,
Mynasyp ˙ar bilen, sürasañ dövran
Mydam hoŝdur, asyl gövnüñ ölmez hiç.
Miskin Gylyç
(XIX. asyr)
Hulk: Gylyk-häsi˙et
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|