| BARAK, ŬT, KÖPEK, GANJIK
˙omutlaryñ, Gökleñleriñ, Nurata (Samarkant) Türkmenleriniñ hatarynda
duŝ gel˙än Barak di˙en urug-tire adyna dürli düŝündiriŝ beril˙är. Meselem
˙omut Baraklaryna, Hazaryñ kenar-˙akalarynda Barak avlap gün görüp bu iŝe
ökde bolandyklaryndan çürim ŝe˙le adyñ berlenligi öñe süril˙är. G.Ŭ. Karpov
bu tire adyny, 1422-1427-nji y˙llar aralygynda höküm süren Altyn Orda hany
bolan Barak hanyñ ady bilen bagly edip görkez˙är. ˙öne bu tire adynyñ has
gadymydygyny a˙d˙anlar-da bar, çünki ŝe˙le ad gyrgyzlaryñ, katagan, goñrat,
gypçak özbekleriniñ ve XI. asyrdaky Selçuklar hereketi dövründe Türki˙ä,
Iraga ve Suri˙ä giden türkmenleriñ hatarynda-da bar.
Gadymy türki dillerde Barak sözi Ŭt manyda-da ulanylypdyr. XIV. asyr
taryhçysy Reŝideddin, Barak sözüni Ŭtbarak görnüŝinde ulanypdyr. Dün˙äniñ
köp halklary ŝol sanda gadymy türkler iti, möjekden soñky hormatly orna
geçirip, ony özüne hema˙atkär say˙pdyrlar. Muny türkmen halkynyñ hatarynda
Ŭt (tekelerde), Ŭtakly (ärsarylarda), Köpek, Köpekler (ba˙at, gökleñ, ˙emreli,
mukri, mürçeli, teke ve ärsary ta˙falarynda), Ganjyk (gökleñ ve tekelerde),
Güjük (˙omut, teke, ärsarylarda), Gürji (salyrlar, tekeler, ärsarylar ve
änevlilerde) ˙aly urug-tire adlarynyñ saklanmagy-da tassykla˙ar.
Adam ogly, ömre bolmagyl may˙l
˙igitligiñ, dyza, bile myhmandyr,
˙ene hak ˙olunda, bolmagyl kähil
Basan gadamlaryñ, ˙ola myhmandyr.
Mekany-dyr, hak-y zemin guçar sen
Bir kerven sen, di˙aryña göçer sen,
Mövsim güli solar, guryp öçer sen
Avazyñ sem bolar, dile myhmandyr.
Kimseler hak di˙er, kimse saz bile
Kimse humar bile, kimse baz bile,
Garkyldaŝyp gezen, hoŝ avaz bile
˙aŝylbaŝ sonalar, göle myhmandyr.
Görüñ dostlar, bu sözümde ˙alan ˙ok
Bir garybam, nesihatym alan ˙ok,
Magtymguly, meniñ derdim bilen ˙ok
Derdimiñ dermany, dile myhmandyr.
Magtymguly
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|