| BA¥-BA¥INDIR-BA¥AT
Baÿ ÿa-da Baÿlar sözi, ÿalñyz türkmenlerde däl, eÿsem baþgyrt, gazak,
gyrgyz, özbek, kyrym tatarlary ÿaly türki halklaryñ hatarynda-da bar. Mahmud
Kaþgarlynyñ zamanynda sany hem güÿji bilen üçünji orunda duran Bayÿndyr
taÿfasynyñ uly bölegi, XI. asyrda Selçuklar bilen Türkiÿä, Iraga, Suriÿä
ve Kavkaza gidipdir. Þonuñ üçin bu taÿfa Türkmenistanda uly yz galdyrmandyr.
Akademik Barthold, Rus senenamasynda köp agzalan Berendeÿ diÿen türki taÿfanyñ
adyny þu Bayÿndyr adynyñ üÿtgän görnüþi hasaplaÿar. ÿöne, Türkmenistandan
giden þol Bayÿndyrlaryñ, XIV-XV. asyrlarda Dejle derÿasynyñ ÿokary akymynda
kuvvatly Akgoÿunlylar dövletini guranlygyny, Uzyn Hasan ÿaly meþhur padeþah
ve güÿçli serkerdeleriñ köpüsiniñ þu taÿfadan çykanlygyny taryhy çeþmeler
tassyklaÿarlar.
M.Kaþgarlynyñ dövründe 9-njy orunda duran Baÿat taÿfasy, Türkmenistanda
Hazaryñ kenarlaryndan baþlap, Amyderÿa boÿlaryna çenli bolan aralykda mesgen
tutupdyr. 1928-nji yÿla çenli Gyzyletrege, Baÿathajy diÿilipdir, ÿöne häzirki
Türkmenistanyñ Darganata, Dänev, Çärjev, Sakar, Farab ve Hojambaz þäherlerinde
Baÿatlar ÿaþaÿarlar. Buhara velaÿatynyñ köp þäherlerinde ve ylaÿta-da Alatda
ve Garakölde bu taÿfanyñ uly bölegi ÿaþaÿar. Baÿatlara Täjigistanda-da
duþ gelmek bolÿar. Azarbaÿjanda Genje þäheriniñ tövereginde, Agjabedi,
Guba, Nefçala, Ujar, Þamahy ve Þuþa þäherlerinde Baÿatlar ÿaþaÿarlar. Gorkut
Ata ve Nizami Genjeviniñ-de Baÿatlardan gelip çykandyklary aÿdylÿar. Ýran,
Ovganistan, Irak, Türkiÿe ve Suriÿede-de Baÿatlar ÿaþaÿarlar.
Baÿ, Bayÿndyr ve Baÿat diÿen sözleri alymlar: M.Kaþgarly (XI. asyr),
Reþideddin (XIV. asyr), ÿazyjyogly (XV. asyr), Nusaÿly Salarbaba Gulalyogly
(XVI. asyr), Abylgazy (XVII. asyr), Akademikler V.V.Radlov, A.N.Kononov
ve beÿlekiler biragyzdan Baÿ-Baÿlyk sözi bilen baglanyþdyrÿarlar.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|