| BEKDÝLÝ-BEG-BEKEVÜL
Beg-Begler diÿen urug-tire adlary, türkmen taÿfalarynyñ hemmesinde
diÿen ÿaly duþ gelÿär. Häzir, ÿalñyz Gökleñleriñ hatarynda tire ady hökmünde
saklanan Bekdili diÿen söz, orta asyr oguz-türkmenleriniñ 24 esasy taÿfasynyñ
biriniñ ady hökmünde ulanylypdyr. Selçuklaryñ ÿöriþi mahalynda Bekdilileriñ
köpüsi Ýrana, Türkiÿä, Kavkaza, Irak ve Suriÿe ÿaly ÿurtlara göçüpdirler.
Merhum alym Ahmed Bekmyrad, adyñ asly, diline bek ÿagny Syr Saklaÿandyr
diÿip belleÿär.
Her niçik-de bolsa Bekdili, Begler urugynyñ ili diÿen manyda ÿüze
çykan bolsa gerek diÿip, alym S.Ataniÿaz pikir öñe sürÿär.
Bekevüle gelenimizde, Abylgazy ony, Ärsary bayÿñ ikinji ogly Zeÿnelgazydan
bolan kiçi agtygynyñ ady hasaplaÿar. Bekevülleriñ taÿfa hökmünde XIV. asyryñ
ahyrlarynda ve XV. asyryñ baþlarynda günbatar Türkmenistanda (Balkan, Ma-gyþlak
tövereklerinde) kemala gelendigini aÿtmak bolar. ÿöne bu söz "tire-taÿfanyñ,
jemagatyñ guramaçysy -ö -baþçysy" ÿaly manyda ilki taÿfabaþynyñ lakaby,
soñra hem tutuþ taÿfanyñ ady hökmünde ulanylmaga baþlan bolsa gerek diÿip
alym S.Ataniÿaz ÿazÿar. Häzirki vagtda Bekevüller Türkmenistandan (Daþhavuz)
baþga Ovganistanda-da, Özbegistanda-da, Täjigistanda-da ÿaþaÿarlar.
Güÿz ÿapragy kimin saralyp-solup Hemmelerden artyk saña
garaþdy,
Ol örän köp ÿatdy, keselbent bolup, Kim barsa ÿanyna seni soraþdy,
Sen ony ölÿänçä bir soramadyñ, Bir gün däl, bir yÿl däl, uzak garaþdy,
Ol bolsa, hemiþe dilinde adyñ, Emma sen bäþ minut vagt tapmadyñ,
Soramaga eziz dostuñ halyny,
Öljek diÿseler-de, sen tiz gopmadyñ,
Soramaga görgüliñ ahvalyny,
Her gezekde diÿdiñ, iþ köp vagtym ÿok,
Ol görgüli üÿtgäni-i bilenok,
Hiç kim bu dünÿäde iþsiz gezenok,
Diÿip ÿatdy pahyr senden habar ÿok,
Hiç kim bu dünÿäge iki gelenok.
Diÿip ötdi pahyr ÿolu-a garap,
Ölenden soñ onuñ öÿüni sorap,
Gelmek nämä gerek ÿalandan aglap.
Sen indi otur-da bir aÿla seriñ,
Ol hakda gazÿete ÿazan sözleriñ,
Entek ol ölmänkä aÿdan bolsadyñ,
Halyny bir sorap gaÿdan bolsadyñ,
Belki ol ölmezdi, ÿaþardy, belki!
Adamyñ gadryny bilmeli ilkiÖ.
Gara Seÿitli
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|