| BUJAKLI-BURKAZ-GERKEZ-ÇERKEZ
Bujaklar özlerini özbaþdak taÿfa hasap etseler-de etnograf G.Ý. Karpov
olary Agar taÿfasynyñ bir urugy diÿip getirÿär. Þeÿle urug-tire ady Nogaÿlarda-da,
Gazaklarda-da, Garagalfaklarda-da duþ gelÿär.
Dnepr ve Prut derÿalarynyñ aralygyndaky giñ sähralyga Avrupalylar
Bessarabiÿa ÿa-da Moldav sährasy, türkler bolsa Bujak diÿÿärler. Bu taryhy
velaÿat, XII-XIII. asyrlarda Kaliziÿa-Volyny knÿazlygynyñ (velaÿaty-),
XVI. asyryñ baþlaryndan XVIII. asyra çenli Türkiÿäniñ, 1812-nji yÿldan
soñ Orsÿetiñ garamagynda bolÿar. 1918-nji yÿlda ony Ruminÿa basyp alÿar
ve 1940-nji yÿlda ol, ÿene gaÿtarylyp alynÿar ve Moldav bilen Ukrainanyñ
hataryna goþulÿar.
XI-XVIII. asyrlarda Bujak sährasynda türki halklar (gypjaklar) ÿaþapdyrlar.
Bujak sözi, türk dilinde Çet ve Mähelle manyda ulanylÿar.
Burkazlar, Salyrlaryñ Ma-gyþlakda oturan dövürlerinden has öñ döreÿärler.
Olar, Selçuklaryñ hereketi dövründe (XI. asyr) Türkiÿä gelendirler. Burkaz,
gerkez ve çerkez sözleriniñ asyl gelip çykyþlary barada dürli fikirler
bar, ÿöne olar hakda anyk bir zat aÿdylmaÿar.
Burkaz adyna ÿomutlaryñ (Jafarbaÿlaryñ) ÿaraly tofarynyñ taÿfalary
arasynda (Tumaç, Gyzyl, Aryk, Sakally) agzalÿar. Ýranda oña Pur (ogul-Turaç)
gaz diÿip aÿdylÿar.
Gerkez sözi-de, Gökleñleriñ hataryndaky taÿfanyñ adydyr ve Ýranyñ
Horasan velaÿatynyñ Bujnurd þäheriniñ golayÿnda Gerkez adynda bir oba bar
ve beÿik akyldar Magtymguly Fyragynyñ atasy (Magtymguly ÿonaçy) ol barada
þeÿle aÿdan:
¥aÿlymy ÿakyndan argyþy daþdan
Barysy hövesdir çarvadyr göçden
Gyzyl diÿe iner bozlap ÿamaçdan
Hiç ÿeri küÿsetmez jayÿ Gerkezi-.
Çerkez sözi, gumda bitÿän sazaga me-zeþ gyrymsy ösümligiñ ady bolup
þeÿle ada Gökleñleriñ hatarynda-da, Ärsarylaryñ Lamma urugynda-da duþ gelmek
bolÿar. ÿöne Çerkez diÿen adyñ asyl gelip çykyþy barada anyk bir zat aÿdylmaÿar.
Bozlamak: Mylayÿm ses bilen sokduryp
seslenmek (diÿe-köþek), zaryn
seslenmek, nala çekmek.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|