Orta asyrlarda dörän türkmen taÿfalarynyñ biri-de Jelayÿrlardyr. Olar, XV-XVII. asyrlarda türkmen hasaplanypdyr. ÿöne şeÿle urug-tireler özbek, gazak, garagalfak ve gyrgyzlaryñ hatarynda-da bar. 

Saryklaryñ hataryndaky jo: jañ tekeleriñ hataryndaky jo: jak tireleriniñ bir kökden dörändigi aÿdylsa-da, adyñ asyl manysy barada anyk bir zat aÿdylmaÿar. 

Ärsarylaryñ ve burkazlaryñ hatarynda jögi diÿen tire bar. ÿöne onuñ manysy, türkmen edebi dilindäki jögilik etmek manysy bilen hiç hili dahylly däl. Şol adyñ Orta Asiÿa Ziganlarynyñ (türk dilinde Çingeneleriñ, pars dilinde Kavlileriñ) esasi üç bölüminiñ biriniñ etnik adydygy görkezilÿär. Çingeneler, Hindistandan çykyp dünÿäniñ dürli künjeklerine aÿlanyp saz çalyp, dans edip, pal agtaryp ve dilegçilik edip ÿören tofar. 
Olaryñ türkmenler bilen garyşyp ÿaşan tofary, soñra türkmeniñ Jögiler diÿen tire adyny alan bolmagy mümkindir. 

Orta Asiÿa halklarynyñ aglabasy ÿevreÿlere Jöhit, parslar bolsa olara ÿähudi diÿip aÿdÿarlar. Alilileriñ Onbegi urugynyñ ve Kaşgaderÿa velaÿatynda ÿaşaÿan Pamyk türkmenleriniñ hatarynda Jöhit tireleri bar. Bularyñ-da, türkmenler bilen garyşyp oturan tofary, soñra türkmeniñ Jöhit diÿen tire adyny alan bolmagy mümkindir. 

Alili ve teke taÿfalarynda Juvazçy ve Nohurlylaryñ hatarynda-da Jüÿje tiresiniñ bardygyny ÿatlap geçmek gerek. 
 

Dünÿä döredesim gelÿär goşgudan 
  Öz güni, öz ayÿ, öz deñzi bilen, 
Dünÿä döredesim gelÿär goşgudan 
  Öz kalby-kamaty, gül meñzi bilen. 
Dünÿä döredesim gelÿär goşgudan 
  Gansyz, gyrlyşyksyz parahat dünÿä, 
Dünÿä döredesim gelÿär goşgudan 
  Insan balasyna, yrahat dünÿä. 
 

    Ata Atajan 

Dr. Farzad MARJANI, Civil Engineer, Ph.D. Ankara - TURKEY TEL      : +90 - 312 280 82 16 FAX     : +90 - 312 280 67 20 EMAIL : farzad@turkmens.com