ÇARÞAÑÑI-ÇATRAK-ÇA¥I-ÇEGES-ÇEKÝR
ÇEMÇE-ÇOVDUR
Ärsarylaryñ Bekevül bölüminiñ Çarþañ-y urugy bardyr. Bu urugyñ Ärsary
babanyñ neberelerine baglydygy aÿdylÿar. Ýl içinde ol, dört sany þañ-y
sesli adamyñ nesli diÿip düþündirilÿär.
Ärsarylaryñ uludefe bölüminiñ Çatrak urugynyñ ady çat, çatmak, çatma,
çaty, çatalba ve çatan sözlerinde duþ gelÿän çat sözünden ve gadymy türki
-r ve -ak diÿen köplük goþulmalaryndan ÿasalyp "birleþen, goþulyþan il"
diÿen manyda ÿüze çykypdyr.
Ärsarylaryñ Bekevül bölüminiñ 10 urugynyñ birine Çayÿ diÿilÿär. ÿomutlaryñ
maþryk urugynyñ hatarynda-da çayÿ adyna duþ gelinÿär. Bu uruglaryñ vekilleri
Türkmenistanda-da, Täjigistanda-da ÿaþaÿarlar. Türki dillerde çaÿ sözi
çeþme-derÿa manylarda ulanylÿar ve çayÿ bolsa, çaÿ boÿunda ÿaþaÿanlar þeklinde
düþündirilÿär: Garaçaÿ-Garaçaÿly.
Salyrlaryñ bir urugy Çegeslerdir. adyñ çeg (çig) bölümi, gadymy türki
taÿfalardan gaÿdÿan bolmaly ve yzdaky -es bolsa köplük goþulmasydyr ve
bu etnik ad "Çigler" diÿen manyda ÿüze çykandyr.
Ärsary, gökleñ, salyr ve sakar taÿfalarynyñ hatarynda Çekir, Çavdyrlarda-da
Çekirbaÿ diÿen urug-tireler bar. Çekir sözi, çek-çeg-çig sözlerinden ve
-ir diÿen köplük goþulmasyndan emele gelipdir diÿenler bar bolsa, sözüñ
çekirlik (sakçylyk, garavullyk) bilen baglanyþyklydygyny aÿdÿanlar-da bar.
Saryklaryñ Çemçe diÿen tireleri bar. Olara, tagmalarynyñ þekli zerarly
þeÿle ad dakylan bolmagy mümkin. Hatap taÿfasynda þeÿle tagmasy bolanlara
Çomuçlylar diÿipdirler.
Ýñ-än irki eÿÿamdan tä þu günlere çenli özbaþdak taÿfalygyny saklap
gelen 5 türkmen taÿfasynyñ biri Çovdurlardyr. Beÿlekileri bolsa: Baÿat,
Salyr, Eÿmir, ve Iva taÿfalarydyr. Alymlar, sözüñ manysyny namysly, þöhratly,
gaÿratly, ÿogyn sesli diÿip berÿärler. ÿomutlaryñ Çavdyr diÿip aÿdÿan bu
sözde Çav sözi þöhrat-avaza manysyndadyr.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|