| GAZAK-GAZAN
Dürli türki taÿfalaryñ birleþmegi netijesinde Gazagystanyñ ve Orta
Asiÿanyñ giñ sähralarynda XV-XVI. asyrlarda tutuþ millet derejesine ÿeten
halka, türkmen dilinde Gazak, Gazak dilinde Kazak ve Ors dilinde-de Kazah
diÿilÿär. Ma-gyþlakda ve beÿleki ÿerlerde ÿaþaÿan türkmenleriñ gazak halkynyñ
arasyna si-ip gidiþi ÿaly, dürli taryhy dövürlerde gazaklaryñ ululy-kiçili
bölekleriñde, türkmenleriñ hataryna giripdir. Muny, baÿat, saryk, teke,
hatap ve änevli taÿfalaryñ arasynda GAZAK adly urug-tireleriñ barlygy tassyklaÿar.
Türkmenleriñ arasynda Gazak sözüniñ erkek adam ady hökmünde-de ÿörgünlidigini
ÿatlap geçmek gerek.
Gazak (Kazak) sözi, bir türki söz bolup ol erkin-özbaþdak manyda-da,
Gazak alymy Aÿtym Abdyrahmanoglynyñ pikiriçe-de gadymy taÿfa ady bolan
Gaz ve Gazagystanyñ topraklarynda ÿaþap öten gadymy Saklaryñ etnik adyndan
bolan Sakdan ybarat bolup ol taÿfa ady þeklinde-de ulanylÿar.
Ärsarylaryñ Gara Bölüminiñ, Salyrlaryñ ÿagyr ve Saryklaryñ-da Gojaly
uruglarynyñ hatarynda GAZAN diÿen urug-tireler bar. Etnograf Ata Jykyogly
bolsa Salyr türkmenleriniñ uly atalaryna Gazan Han ÿa-da Salyr Gazan diÿilÿänligini
öñe sürÿär.
Alymyñ pikiriçe Gazan Han ÿa-da Gazan Alp, IX. asyryñ ikinji ÿarymynda
ÿaþap, türkmenleriñ bir bölegini yslam dinine salan þahsdyr. Alymlaryñ
aglabasy Gazan diÿen türkmen taÿfasyna Gazan diÿen tirebaþynyñ adynyñ geçendigini
tassyklaÿarlar.
Taryhy çeþmelerden mälim bolþyna görä, Selçuklaryñ hereketi dövründe,
Türkiÿä ve Kavkaza aralaþan türkmenleriñ bir bölegi, 1263-1264-nji yÿllarda
Saltyk babanyñ baþtutanlygynda Kyryma aralaþÿar. Þol türkmenleriñ (Salyrlaryñ)
arasynda GAZAN urugynyñ vekilleriñde bolupdyr. Soñra bu ÿere gelen salyrlar
ve beÿleki türkmen taÿfalary türki hem-de türki bolmadyk taÿfalar bilen
gatyþyp, Kyrym Tatarlary diÿen etnik tofary emele getirÿärler. Kyrym Tatarlarynyñ
diliniñ türkmen diline juda ÿakynlygyny, Kyrym Tatarlarynyñ hatarynda türkmenleriñ
uly orun eÿeleÿänligi bilen düþündirmek bolar.
Dr. Farzad
MARJANI, Civil Engineer, Ph.D.
Ankara - TURKEY |
|
|
|